Gu euskaldunak gara... Argentinakoak

DRINDOTS ARGENTINAN

2011-11-18T07:22:00.001-08:00

Hiru istorio

2009-11-16T03:45:00.000-08:00

Kainek bekaitza mundura ekarri zuenetik denok sentitu izan omen dugu inoiz edo behin.

Historia, mitologia, Biblia, adibidez beteak daude.

Jose, Egiptoko Printzearen istorioak kontatzen du Jose bere aita eta anaiekin bizi zela.

Oso haur berezia zen, ametsak interpretatu zitzakeen eta. Gainera seme txikiena zen eta bere aitarentzat semerik kutunena zela pentsatzen zuten beste hamar anai-arrebek.

Hazi ahala gero eta seme kutunagoa bihurtu zen Jose eta anaiek gero eta gorroto handiagoa zioten, jeloskor zeuden, bekaitzak haien bihotzak jaten zituen.

Bekaitza hain handia zen, Jose hiltzea erabaki zuten.

Hori egiteko, Jose basamortura eraman zuten, baina bidean, plana aldatu zen eta merkatariei esklabo saldu zieten. Aitari hilda zegoela esan zioten.

Horrela Egiptora iritsi zen eta Faraonen ondoan lan egin zuen.

JoseK arrakasta handia zuen eta bere dohainarekin Faraoia eta Egipto salbatu zituen. Oso pozik bizi zenean bere aita eta bere anaiak miseria gorrian agertu ziren eta Josek barkatu egin zien.

Bekaitza agertzen da gure artean konparaketak egiten baditugu. Beti, aurkituko dugu norbaitek duen etxea gurea baino handiagoa dela, norbaitek duen itxura gurea baino politagoa dela, edo norbait gu baino azkarragoa dela , diru gehiago daukala, eta abar.

Kontuz ibili behar dugu, bekaitzik ez sentitzeko, gure buruarentzat besteak baino kaltegarriagoa da eta.

Bi ipuintxo gehiago:

Lehenengoa: Gizon bati gertatu zitzaion. Behin batez bere lanean lankide batek hurbildu eta esan zion barkamena eskatu behar ziola bekaitza sentitzeagatik. Gure gizonak galdetu zion zergatik eta bere lankideak alargundu zela erantzun zion. Erantzunak harritu egin zuen, noski.

Honetan bi falta aurkitzen dira: bat bekaitza eta bestea lankideak bere emaztea hilda egotea nahi zuela.

Bigarrena: Alegi bat da. Basoan, behin, ipurtargi bat oso lasai zebilen. Bat-batean konturatu zen suge bat bere atzean zegoela. Azkar baina lasai, bere bidea jarraitu zuen. Eguna pasa eta gero, sugea han zegoen, bere atzean, eta ipurtargia urduritzen hasi zen. Hiru egun ondoren, nekatuta, sugearekin hitz egitea erabaki zuen. Adar batean kokatu zen, sugeari begiratu zion eta galdetu zion: “Galdera batzuk egin niezazkizuke?” Sugeak ez zuela ohiturarik baina baietz erantzun zion.

-ipurtargiak: “ Nik zerbait egin dut zure kontra?”

- sugeak: “Ez”

-ipurtargiak: “Zure elika-katean nago?”

-sugeak: “Ez”

-ipurtargiak: “Orduan, zergatik jan nahi nauzu?”

-sugeak: “Ezin dut jasan zure dirdira!!!”

Kontuz ibili behar dugu gure dirdira ez galtzeko.

Edalontzia

2009-11-16T03:44:00.001-08:00

“Bulego batean, edalontzi bat zegoen eta guztien bekaizkeria beregana erakartzen zuen haren neurriagatik: 500mililitrokoa zen!. Haren neurriagatik ez zen beharrezkoa beti betetzen ari izatea eta, gainera, 4-edalontziko dietarako egokiena zen.
Haren jabea lanez aldatu zen egunean berarekin joan zen edalontzia.

Lan berrian, bere edalontzia beteta zegokion tokira joan zen nagusia, eta bat-batean, bere edalontzitik ura zorrotadaka isurtzen hasi zen. Apurtuta ote zegoen?
Ez. Bere edalontzia negar egiten ari zen.
Negar egiten ari zen jadanik ez zelako denen bekaitzen iturri. Bulego hartan bazeuden beste edalontzi batzuk: 620mlkoak, 750mlkoak, baita ia litro bateko bat ere.
Ez zen ordurako denen arteko edalontzirik onena eta jabea edalontzia aldatu ala ez pentsatzen ari zen.
Ipuin motz honekin oso argi dago bekaizkerien jatorria, eta nahiz eta oso normala izan sentimendu hori, jendearen apaltasuna piztuta ekidin dezakegu

Txileko Chaqueteoa

2009-11-16T03:42:00.000-08:00

Jorge Luis Borgesek esan omen zuen inbidia oso espainiarra zela, zerbait ona dela esateko “inbidiagarria da” baitiote. Eta José Luis Garci zuzendariak esan zuen inbidiak herritasuna izango balu, espainiarra izango litzatekeela. Ez dakit espainiarrak munduko bekaiztienak diren, baina argi dago hori egia balitz, txiletarrok gure ama lurraren joera hori heredatu dugula.

Bekaizkeria-mota berezia daukagu txiletarrok. “Chaqueteo” deitzen dugu. Sentimendu hori sentiarazten digute nolabait fama izaten dutenek edo bat-batean fama lortzen dutenek. Ikusten denez ez zaigu gustatzen inork fama lortzen duenean gure gustuko izateari uzten dio; fama lortu duen laguna ez zaigu gustatzen.

Lagun bati ongi badoakio berehala kritikatu dugu eta “nori irabazi dio horrek?” edo “zer dela uste du horrek” edo antzeko galdera entzun daiteke galderak entzun daitezke. Gu oso kritikoak gara baina gehienetan kritikoegiak esango nuke.

Horregatik ez dugu idolorik. Ez behintzat Argentinakoek bezala. Maradona txiletarra balitz, droga kontsumitzen harrapatu zuten lehen aldian gaitzetsiko zuten hedabideek, eta ez zen selekzioaren entrenatzaile izango.

Lehen fama handia izaten zuten artista asko pobre eta bakarrik hil dira. Baina, beharbada, hori da gure zorigaitzetako beste bat: eskergabetasuna. Artistak horrela amaitzen du bizitza “Txileko ordainketa” jaso duela esaten da eta hori da beste kontu bat.

Salieri Mozarten bekaitz

2009-11-16T03:37:00.000-08:00

Nik film bat ikusi nuen, bekaitzari buruz hitz egiten zuen. Antonio Salieriren historioa zen. Pelikula hura Amadeus zen. Mozart Antonio Salierik pozoinduta hil zelako zurrumurrua zabaldu zen Vienan, Salierik Mozarten jeinua gorroto omen zuelako.
Antonio Salieri Italiako musikagilea zen, biolinista, eta azpikerian aritu zen Mozarten aurka, oso lehiakide arriskutsutzat baitzuen.

Inork frogatu ez duen zurrumurrua- Salierik Mozart pozoituta hil zuela-–, Nikolai Rimski-Korsakovek opera bat eta Amadeus filma egiteko baliatu zuen.

Beste zururmurru batek Wolfang Amadeus Mozart plagiatu zuela esaten zuen.
Lehia hori 1790ren inguruan hasi zen, Mozartek Salieri plagioaz salatu salatu zuenean. Momentu hartan Mozartek fama handia zuen, baina Salieri gainbeherakadan omen zihoan. Bere biziaren kontrako atentatua egin nahi zuela ere salatu zuen.
Mozarten susmoa hasi zen Salierik Wurtembergeko printzesaren irakasle lanpostua kendu zionean, 1780an.
Hurrengo urtean, Mozartek printzesaren piano-irakasle lana ere galdu egin zuen.
Mozartek “Las Bodas de Figaro” lehen aldiz antzeztu ondoren, Salieri salatu zuen opera zapuzten saiatzeagatik , eta estreinaldiari boikota egiteagatik.
Bere bizitzaren amaieran Salieriren osasunak okerrera egin zuen. Itsu gelditu eta bere azken urteak ospitalean eman zituen. Urte horietan Salierik Mozarten heriotzaren errudun izan zela aitortu zuen.

Valdés Penintsulako baleak

2009-09-30T01:19:00.000-07:00

"Baleak eta euskaldunak" saioa egin ondoren, gure herriko baleez hitz egingo dugu.

Egia esan, ez dut ia ezer baleei buruz ezagutzen. Areago, ez dut inoiz balearik ikusi (beno, bakarrik telebistan, baina ez da gauza bera, noski). Horregatik, interneten aurkitu dudan testu txiki bat itzuliko dut.

Valdés Penintsulan agertzen den balea “Franca Austral”-a da eta artikulu honen arabera, ezpezie hau oso lagunkoia, soziablea, denez, arazorik gabe ikus daiteke, bai kostaldetik, bai txalupa turistiko batetik. Argentinan monumentu naturala aitortu dute eta urtero gero eta jende gehiago etortzen da izugarrizko animali hau ikustera.
“Franca Austral” baleak, buruan sortzen zaizkien kailuei esker, oso erraz identifikatzen dira. Ez dute bizkar-hegatsik, isats-hegatsa baizik (salto egiten dutenean ondo ikus daiteke).

Ugaztuna (ugatzak-mamas-dituena) izateagatik 4 edo 5 minutu bakarrik ematen dituzte uretan murgilduta. Dena den, arriskuan egonez gero, 40 minutu arte iraun dezakete eta ez dute150 metroko sakonera gainditzen.
Nahiz eta Antartidan elikatzen diren (planktonez), Valdés Peninsulara ugaltzera joaten dira urtero. Maiatzetik abendura leku berean daudenez, peninsula bihurtu da baleak begiratzeko munduko tokirik onenetakoa.
Amak eta kumeak beti elkarrekin egoten dira eta jolasten ikustea oso hunkigarria da. Nolanahi ere, oraindik jazartzen jarraitzen dute.
“Franca Austral”-a 50 urtera hel daiteke eta, ehiza egonda ere, balea-populazioa ehuneko 7,5 gehitzen da urtero.

Baleak Argentinako kostaldean

2009-09-30T01:15:00.000-07:00

"Baleak eta euskaldunak" saioa egin ondoren, gure herriko baleez hitz egingo dugu.

Valdes Penintsula Chubut probintzian dago. Bere pasaia basamortukoa eta basatia da. 1999an 1999tik, toki hau Gizatasunaren Ondarea da. Han ikusi ahal dugu: “Punta Norte”, “Punta Delgada”, “Punta Pirámides”, “Caleta Valdés”, “ Txorien Irla” eta “Ameghino Istmo”.
Patagoniako Valdés Penintsulan bale-Frankak ikusi daitezke, munduan ez dago horrelako beste tokirik. Behatz-ahurrekin ukitu daitezkeela dakigu. Ekaina-azaroa bitartean puntu-puntuan etortzen baitira. Hegoan negua denean, baleek beren kumeentzat Antartidako ur hotzak baino nahiago dituzte Valdés Penintsulako ur epelagoak. Sakonera gutxiko urak dira hauek, eta baleak begien bistan izaten dituzu; izan ere, baleak eurak ere oso begiluzeak dira, dena ikusi nahi, eta itsasontzien ondoan ibiltzen dira. Hori aukera hori! 15 metro luze eta 40 tonako animalia bat ia ukitu ahal izatea! Neguan, baleek babestuagoak diren lekuak bilatzen dituzte erditzeko eta negu-hasieran, hamaika balea Nuevo golkora iristen dira. Valdes Penintsulan bizi diren baleak, balea-frankak dira eta haien bizi itxaropena berrogeita hamar eta hirurogeita hamar urte bitartekoa da. Patagonian zortzi ehun ale bizi omen dira baina guztiak aldi berean ez. Hiru urtean behin, balekumeak izaten dituzte, ondorioz, balekumeak hobeki zaintzeko golkoetara hurbiltzen dira. Ernalketari dagokionez oso teoria bitxia dago; hau da, emeak hainbat arrekin sexua izan ondoren, zein izango den sabelaldia aurrera eramateko esperma erabakiko du.

Penintsula barnean egingo daikezkeen ibilbide ederrekin jarraituz gero, ñanduak, marak, flamenkoak, itsas elefanteak, itsas leihoak, besteak beste, ikusiko ditugu.

Baleak Uruguaiko kostaldean

2009-09-30T01:11:00.000-07:00

"Baleak eta euskaldunak" saioa egin ondoren, gure herriko baleez hitz egingo dugu.

Baleak ikustea Uruguaiko kostaldean ez da berria. XVII. Mendean, 1789an hain zuzen ere, Espaniako Erregeak Carlos IV-ak iparraldeko itsasoak balearik gabe gelditzen ari zirela ikusi zuenean, hegoaldera joatea erabaki zuen. Horrela, “Real Compañía Marítima” sortu zuen balea-gintza ustiatzeko Espaniak zituen kolonia guztietan.

1790ean baleen ugaritasunagatik konpainiaren sukurtsal bat jarri zuten Punta Ballenan eta Gorriti Irlan, Punta del Esten.

Urte haietan balea asko agertzen zirelako, gure itsasoan, arrantzaleek arrakasta handia zuten. Hainbesteko arrakasta izan zuen jarduera horrek, agintariek Maldonado Departamenduaren armarria aldatzeko baimena eskatu zuten1803an.

Lehenengo armarriak 1778an, itsas lehoi bat erakusten zuen, baina 1803tik balea bat azaltzen da.

Nahiz eta jarduera honek hemen ez zuen aurrera egin, baleek gure kostaldea bisitatzen jarraitzen zuten.

Orain dela urte batzuetatik hemen balea gehiago ikus daitezke, abuztutik azarora. Ehiza debekuari esker baleen populazioa hazten ari da eta hau, arrazoi bat izan daiteke, baina ez da bakarra. Uruguai, garai batean, baleentzat elkartzeko tokia izan zen, eta agian orain animaliak antzinako leku garrantzitsu horretara itzultzen ari dira.

Gainera, baleak animalia migratzaileak direla oso ezaguna da. Haiek Peninsula de Valdésetik, Argentinatik, Santa Catarinara, Brasilera, bidaiatzen dira.

Uruguai bi leku hauen artean dagoenez, bere kostaldean baleak elkartzen dira eta ugaldu egiten dira. Horrek garrantzi biologikoa gero eta gehiago ematen die gure urei.

Azken egun hauetan berri bitxi bat agertu da. Argentinako zientifikoek baleen portaera ikertzen dute eta aldaketa batzuk aurkitu dituzte. Peninsula de Valdés-en antxetek baleak eta kumeak gero eta gehiago erasotzen dituzte. 1974an baleen %1ek erasoa sufritu zuen eta 2008an %76k.

Hori, Uruguaiko kostaldean migrazioa gehitzearen arrazoi bat izan daiteke.

Arrazoia edozein delarik ere, abuztutik azarora baleak, (gehienak espezie Franca) helduak, gazteak, eta kumeak ikusten dira Rochan, Maldonadon, baita Montevideon batzuetan ere.

Ekologistak, turistak, eta natura maitatzen dutenak urtero aliegatzen dira baleak ikusteko irrikan

Benetan ederra da hain animalia ederra eta berezia ikustea itsasoan lasai lasai saltoka eta dantzan.

Nolakoak gara argentinarrok?

2009-07-01T02:05:00.001-07:00

Argentinakoak oso arraza arraroa gara, eta herriko mutur batetik bestera paisaia, hitzen soinua eta esamolde desberdinak ikusi ahal izan arren denok bereizgarri berezi batzuk dauzkagu. Horietako batzuek hizkuntza eta nortasuna dira. Argentinako hizkuntzak argentinatarren emozioak eta egoerak erakusten ditu, “argentinismo”z beteta dago. Hizkuntza gaztelania baino informalagoa da, “tu” pertsonaren ordez “vos”erabiltzen da eta irain asko erabiltzen dira lagunen arteko berbetatan konfidantza eta ontasunak erakusteko. Gehienok oso berritsuak gara, eta Argentinazaleak baina batzuetan harroegiak.

Beste gauza berezia argitaratzeko “viveza criolla” (zorroztasun kreola) da, argentinakoek hori ospatzen eta premiatzen dute eta kasu gehienetan viveza criolla horrek beste pertsona bati kalte egitea inplikatzen du. Gauza txar asko badaukagu ere, onak ere baditugu; adibidez, oso familiakoak gara eta gure etxera beti gonbidatzen ditugu lagunak. Irekiak gara harreman berriak sortzeko, eta beti lagunekin gara.

Nola ikusten zaituztegu kanpotarrek euskal herritarrak?

2009-06-29T02:41:00.000-07:00

Bueno ba, ez dakit, ni Bermeokoa naizelako, baina Argentinan jaio nintzen. Zergatik hori? Bermeokoak jaiotzen garelako nahi dugun lekuan. (uste dut barnetegit batean entzun nuela txiste hau).
Nik lehen irudi bat nuen euskaldunei buruz, mendian bizi zirela, astoarekin, ardiekin, artzainak zirela edo baserri batean bizi zirela. (gauza horiek nire arbasoek eta lagun zaharrek kontatu zizkidatelako). Jatorrak eta eskuzabalak eta, batez ere, egoskorrak.
Zintzoak, hemen Argentinan, esaera zahar bat daukagu; Euskaldunen hitza ziurtasuna emateagatik
Baina 1998an Euskal Herrira joan nintzen eta beste irudi bat ekarri nuen, nirea. Oso hiri modernoak dauzkate eta jendea jatorra dela uste dut. Banekien gauza asko Euskal Herriari buruz, baina, oroz gain, konturatu nintzen beste asko ez nekizkiela.
Osaba bat Euskal Herrira joan zen orain dela hamar urte eta ez zitzaion batere gustatu; gaur egungo gazteak, galduta daudela esaten du. Nik ez dakit hori, baina zaharrek beti esaten dituzte horrelakoak eta oker egotea espero dut.

Nolakoak gara txiletarrok?

2009-06-29T02:40:00.001-07:00

Nolakoak garen txiletarrok? Nola ikusten gaituzten kanpotarrek? Nola ikusten dugun geure burua?

Ba, uste dut zaila dela deskribatzea, jende multzo guztien artean bezala, ez gara denok berdinak, baina, noski, badaude ezaugarri batzuk beste batzuk baino sarriagoak, edo behintzat badaude estereotipo batzuk.

Nire esperientziak dioenez (ikusi eta entzun dudan bezala) txiletarrok ahozabalak, muturrekoak, alferrak batzuetan eta lehiatsuak beste batzuetan, azkarrak, kokinak, azeriak, beldurtiak, kezkatiak, matxistak, gezurtiak, abegitsuak, lagun onak izateko ospe dugu. Nahasketa handia.

“Amerikako tigrea” gara. “Talca, Paris y Londres” esaten da (Talca Txileko herria edo hiria da). Arribistak ere bagara.

Nolakoak gara txiletarrok?

2009-06-29T02:39:00.001-07:00

Nola ikusten gaituzten atzerritarrek gehienetan obsesio nazionala dela ematen du. “Eta ikusiko duzu / nola maite duten Txilen / adiskidea atzerritarra denean” esaten du abesti tradizionalak. Normalean, oso abegitsuak garela pentsatzea gustatzen zaigu txiletarroi. Ba hori herri txikietan edo Santiagotik kanpo izango da, Santiagon jendea ez baita hain irekia eta adiskidetsua. Adiskide ingeles batek pentsatzen du gu langileak eta serioak garela: kobreaz aparte, ez dugu baliabide natural handirik, eta guk dugun guztia gure lanaren fruitua da. Aldi berean, entzun dut exekutibo txiletarrak trebeak, baina harroputzak direla pentsatzen dutela Hego Amerikako beste herrialdetan.

Nolanahi ere, egia da gure herria eta gu, txiletarrok, oso ezezagunak garela, europarrentzat, esate baterako.
Nik uste dut kalekumeak, hirikoak, hotzagoak direla, beste herrietan bezala.
Hotzagoak eta harroputzak. Hegoaldekoak, berriz, beroenak eta abegitsuenak dira, beharbada, eguraldia hain ona ez delako. Txile betidanik bizitzeko leku gogorra izan da. Hemengo indigenek, Maputxeek, behin eta berriro suntsitu zituzten herriak eta hiriak. Lurrikarek ere askotan txikitu dituzte hiriak. Gure herria askotan berreraiki behar izan dugunez, solidarioak gara eta erakusten dugu une zailak izaten ditugun bakoitzean.

Nolakoak gara uruguaitarrok?

2009-06-29T02:36:00.000-07:00

Uruguayko Oriental Errepublika oso gaztea da, gure jatorria oso ezaguna.

Lur honetara iritsi ziren etorkinek eta gelditu ziren indio gutxi batzuek eraiki zuten uruguayko gizartea.

Hasieran etorkin gehienak espainiarrak ziren, baita euskaldunak, portugaldarrak, Ingalaterrakoak ere. Gero, Italiakoak, frantziarrak, euskaldun gehiago, alemaniarrak, suitzarrak, eta abar.

Atseginak, adiskidetsuak, solidarioak dira gure topiko ezagunenak, hau esaten omen dute kanpotarrek.

Egia da gure herria oso irekia eta eskuzabala deka. Agian lehenengo

etorkinak bakarrik etorri zirelako eta elkarri laguntzen ziotelako.

Oso ohitura zabaldua da kanpotarrekin ongi moldatu eta laguntzea.

Bai nostalgikoak bai kexatiak ere, haien herritik deserrotzen ziren Europako etorkinen gurutzaketagatik.

Halaber, harro gaude gure urrezko iraganarekin, malenkoniatsuak eta nostalgikoak mito asko erabiltzen dugu gure identitate nazionala eraikitzeko: “Uruguay zilarrezko kikara”, “Amerikako Suitza”, “Maracana”.

XX. mendearen lehen erdian indartsuak ginen, autoestimu handia genuen. Gero mundua aldatu zen, gu ere bai eta mitoak denboran mantentzen dira.

Baina mitoak ez ezik, ongi hezitakoak eta kulturadunak izaten jarraitzen dugu.

Gure alfabetatze maila oso ona dela esaten da. Profesional, tekniko, eta artista askok arrakasta handia izaten dute kanpoan. Gure jendea ondo prestatuta dago eta oso trebea da, ondo moldatzen da bizimodu berrira eta kanpora joanez gero, oso solidarioa eta lagunartekoa izaten da.

Bai, ez gara batere puntualak, hori ere oso ezaguna da, baina xehetasun txiki bat besterik ez dela uste dut.

Nolakoak gara argentinarrok?

2009-06-29T02:07:00.000-07:00

Nahiz eta bitxia iruditu, ez da erraza neure herriari buruz hitz egitea.
Dena den, uste dut gauza batzuk argentinarroi buruzko topikoak direla:

. Hasteko, esan behar dut Argentina hain handia denez, probintzia bakoitzak bere “nortasuna” daukala. Ziur nago Buenos Aireseko hirian bizi den dena ez dela Jujuyen bizi den bezalakoa. Hala ere, argentinar guztien antzeko ezaugarriak deskriba daitezke.

. Adibidez, nire ustez, argentinarrak nahiko sortzaileak dira. “Lo atamos con alambre” oso esaldia ezaguna da hemen, eta esaten dudana ondo erakusten du: arazo bat badago, argentinar batek nola konpondu jakingo du ziur asko. Inprobisatzea ez da arazoa argentinarrentzat.
. Jakina, batzuetan (ia ia beti esango nuke) exageratzen da, eta DENA inprobistatzen dute. Horregatik gauza asko gaizki egiten dira (politikan, heziketan, etab.)
. Argentinarrek umore ona dute gehienetan, eta irekiak ere badira. Gainera, ozen hitz egiten dute. Geroago, esango nuke lotsagarria izatea ez dagoela modan, jaja.
. Hemengo jendea oso desegituratua da. “Yo te llamo” edo “ya nos vamos a juntar a comer un asadito” oso esaldi normalak dira baina oso gutxitan gauzatzen dira. Suitzan bizi den lagun batek esaten zidan: “hemen dena planifikatuta dago. Lagun bat afaltzera gonbidatuz gero, gutxienez hilabete bat lehenago abisatu behar diot! Eta “después te llamo” esaten baduzu, deitu; bestela zer gertatu den galdetuko dizute eta!” jaja. Argentinan, hain zuzen ere, kontrakoa gertatzen da.
. Desegituratua izatea arduragabetasunetik hurbil dago: askotan argentinarrek ez dute agindutakoa betetzen.
. Beharbada oker nago, baina uste dut argentinarrek beti adeitsuak izan nahi dutela. Alegia, zerbait gustatu ezean, esatea asko kostatzen zaie, eta beti itzulinguru bat egiten dute.

Laburbilduz, iruditzen zait argentinarrak ezagutzeko Argentina bisitatzea onena dela (benetan, ez zait beste gauza bat esatea bururatzen, jaja).

Nolakoak gara argentinarrok?

2009-06-29T02:04:00.000-07:00

“Ortega y Gasset” ek dioenez, Argentinarrak gaztelania hitz egiten duten Italiakoak dira; soldata estatu batuarrak nahi dituzte, eta ingelesak bezala bizi izan nahi dute; elkarrizketa frantziarrak esaten dituzte eta senegaldarrek bezala botoa ematen dute. Ezkerrak bezala pentsatzen dute eta burgesak bezala bizi dira. Ekintza (Emprendinmiento) kanadarra laudatzen dute eta erakunde boliviarra dute. Orden suitzarra miresten dute eta desordena turisiarra praktikatzen dute.

Ni bere iritziarekin ados nago, Argentinako guztiok mundu bikoan bizi garelako. Adibidez negarrez,hasita musika egiten dugu, tango bezala. Eta beste batzuen musikari barre egin diogu. . Nahiz eta gauza serioei buruzko txantxak egin, txisteak benetan hartzen ditugu.

“Freud”engan sinesten dugu, ametsaren interpretazioan eta baita horoskopo txinoan ere. Medikuarengana joaten gara eta sendatzailearengana ere joaten gara.

Ez guk ez dugu gure ilusioak uzten, ez gure desilusioa ikasten ez dugu.

Guk gure ilusioari eusten diogu eta ez dugu gure desilusioetatik ikasten.

Gurekin inoiz ez eztabaidatu!!!!!!Argentinarrok denetik dakigu eta, eta denari buruz ematen dugu iritzia

Indibidualki , atsegin eta azkarrak gara, baina taldean egoten garenean, baita jasanezinak ere; garrasi gehiegi egiten dugulako.

Argentinar bakoitza jenioa da, horregatik argentinarrak elkartzea erraza da, baina biltzea ia ezinezkoa.

Kontraesanak maite ditugu. Honela, emakume ederrari barbara deitzen diogu, eta jenioari astakirtena. Munduko herri bakarra gara “ez”ez hasten dituguna esaldiak( que empezamos las frases con no). Esaterako, norbaitek eskerrak ematen dizkigunean, erantzuten diogu: ez, ez horregatik.

Nolakoak gara argentinarrok

2009-06-29T01:58:00.000-07:00

Julián Marias filosofo espainiarrak oso ondo ezagutzen gaitu argentinarrok eta maitasun handiz zera esan zuen gutaz:

Argentinarrak zuen arten daude, baina ez dira zuek bezala.
Ez saiatu ezagutzen, bere arima bi munduan bizi delako.
Ergentinarrek kopa batean poza eta mingostasuna edaten dituzte.
Beren negarra musika egiten dute, tangoa, eta bestearen musika, barrea. Txisteak serioski hartzen dituzte, eta gauza serioak, txantxetan.
Batzuetan sendagilea bisitatzen dute, eta batzuetan petrikiloa ere bai.
Bere ilusioei ez diete uko egiten, baina ez dute beren etsipenetik ikasten
Dena buruz dakite eta iritzia ematen dute. Kafe-mahai batean eta telebistako programa batean guztia konpontzen dute.
Argentinarrek, bidaia egiten dutenean, asko erosten dute ( ejem, ejem....)
Banan-banan, azkarrak eta atseginak dira, baina taldean jasanesinak eta lehiakorrak dira. norbera jenio bat da, eta jenioak, haien artean ez dira ongi moldatzen; horregatik da erraza argentinarrak biltzea; bat egitea, berriz, ezinezkoa.
Argentinar batek munduan asko lortzen du, baina ez du beste argentinarren txalorik lortuko.
Mutur batetik bestera bere iritziarekin eta bere ekintzarekin joaten dira, oso neurrigabeak dira.
Eztabaidatzen dutenean, ez dute esaten: “ez nago ados”, “zu oso okertuta zaude” baizik.
Emakume polita bati “barbara” deitzen diote, erudito bati “piztia” eta futbolari bati “jenio”.
Argentinarrek ezin dute errealitatea eta beren irudipena bereizi.

barregarri geratzeko beldurra dute baina bereari ”liberatuak” bezala deskribatzen dute beren burua. Handinahiak dira, baina eskuzabalak eta jasanberak direla uste dute.
Argentinarrak gaztelaniaz hitz egiten duten italiarrak dira; soldata iparramerikarrak nahi dituzte eta ingelesek bezala bizi izan. Hitz frantsesak esaten dituzte eta senegaldarrek bezala botoa ematen dute. Ezkerrekoek bezala pentsatzen dute eta burgesak bezala bizi izaten dira.

La Quintrala

2009-06-04T09:18:00.001-07:00

Txilen badaude elezahar asko, Chiloé uhartean, batez ere. Agian, Chiloe-ko istoriotxo ezagunena da El Caleuche, itsasoan agertzen den itsasontzi mamua. Zoritxarrez ez dakit asko Txileko elezaharrei buruz, baina badago kontutxo interesgarria historia eta fikzioaren nahasketa. La Quintrala du izena edo ezizena eta benetako emakumea zen. Bere egiazko izena Catalina de los Ríos Lisperguer zen. Espainiarren, alemaniarren eta indigenen ondorengoa zen eta XVII. mendean bizi zen, Txileko koloniako familia aberatsenetako baten kidea. Ospetsua eta ezaguna da bere aberastasunagatik eta bere bihozgabekeriagatik.

Hilketa batzuk eta tratu txarrak leporatu zizkioten.

“Ñandú Guazú Pyporé” elezaharra

2009-06-04T09:16:00.000-07:00

Uruguayn ez daukagu pertsonai mitologikorik. Badauzkagu elezahar asko.
Guztiaren eta guztien jatorria elezaharrekin azaltzen zen.

Hau da “Ñandú Guazú Pyporé” elezaharra.

Bana Orientalgo belazean, Argentinako panpan eta Txileko hegoaldean animali sakratua ostruka zen. Gure Charru-ek “berá” izendatzen zuten.
Berá-ren dotoretasunak eta abiadurak Charru-en mirespena pizten zuen.
Bere lumak babesle espiritualak deitzeko erabiltzen zituzten.
Halabera Berá-ren arraultzak janari nagusia ziren.
Gure lurrera guarani-ak Espainakoak baino lehenago ailegatu ziren merkataritza egitera ez ezik, peregrinazioa egitera ere etortzen ziren.
Horrela, berá ezagutzen zuten eta “ñandú guazú” (abere sakratu handia) izena jarri zioten (*)
Ñandú izena zabaldu zen eta gaur egunera iritsi da, gure paisanoek guarani hizkuntza charru-ena baino gehiago erabiltzen zutelako.
Charru-en elezaharrak esaten du berá-k madarikazioagatik ez dezaketela hegaz egin, lurrean gelditzera bortxatu zituztela.
Behin batez, antzina, Ñandú aitonak espiritu onei baimena eskatu zien zerura joateko mezua grabatzera.
Honela Ñandú aitonak bere azken bidaia egin zen zerura. Izarren artean ibili zen, non bere aztarma utzi zuen: Charru-ak eta bidaiariak gidatzen dituen lau puntu argitsu : “Ñandú Guazú Pyporé”
Europatik etorriko itsas-gizonek “Cruz del Sur” izendatu zuten.

(*) Ñandú-k guaraniz armiarma esan nahi du. Armiarma eta armiarma-sarea sakratuak ziren guaranientzat, horregatik charru-en animali sakratuari ñandú guazu (armiarma handia) jarri zioten

Caleuche ontzia

2009-06-04T09:15:00.001-07:00

Beno hemen, Txilen, badago mitologia asko, Bai iparraldean bai hegoladean; hiriburuan, berriz, “Mito urbano-ak” bakarrik daude kasu gehienetan.

Txileko hegoaldean badago Irla oso berezi bat, mito arraroz betea, hau da : Txiloe, hara heltzeko aldaontzi bat hartu behar duzu, ez dago beste biderik hara heltzeko, beraz gure orainaldiko mundutik at dago arlo askotan, beno:

Badago istorio berezi bat atsegin dudana, “El Caleuche” da, Ontzi fantasma bat da.

Garai batean Txilera pirata asko etortzen zen, bere altxorrak gordetzera, beraiek lurperatzen zituzten bere altxorrak, orokorrean hondartzetan, beraz denbora pasatu eta gero beraiek berriro etortzen ziren horiek bilatzera.

Urteak joan urteak etorri, pirata gehienak hil egin ziren eta utzi zituzten gorderik altxorrak. Baina “Txiloe”-ko Isla Granden jendeak gaur egun ere ikusten omen du ontzi berezi bat, Ontzi fantasma. Egun hodeitsu batzuetan ikus omen daiteke eskifaia nabigatzen, eta ontzi horretatik hurbil bazaude tripulazioak arrapatuko zaitu eta zurekin alde egingo dute itsasora, eta , noski, betiko desagertuko zara.

Eta bestealdetik lurrean bazaude eta altxor bat aurkitzen baduzu, bertan utzi behar duzu hori , ikutu gabe,(ia beti urrezko txanponak dira, kutxa batean sarturik) bada dirua gastatzen baduzu oso aberatsa izatera hel zaitezke, baina beti ezerbait txarra pasatuko da zure bizitzan, orokorrean zorigaitz bat eta txiroa izango zara eta, azkenik, hil, nahi baino lehenago hil.

“Caleuche” da Ontzi fantasmaren izena, eta benetan, Txiloe-ko jende askok erraten du ikusi dutela gutxienez behin bere bizitzan.

Alkandora zuria

2009-06-04T09:13:00.000-07:00

Argentinan ez dago Euskal Herrian adina pertsonaje mitologiko, Argentina Euskal Herria baino berriagoa delako, uste dut.
Nahiz eta oso pertsonaje mitologiko gutxi ezagutu, batzuen batzuk aipatu ditzaket. Adibidez:
FUTREA: Gizona zen, goi-mendietan bizi zen eta mendi zaintzailea zen. Gauean agertu zen pertsona bati bakarrik zegoenean. Ez dut ezagutu istorio osoa.
Baina nik mezu honetan familiako pertsonaia irreal bati buruz idatziko dut.

“ALKANDORA ZURIA”

Txikitan, amonaren etxe ondoko lugorri batean, nire neba-arrebak eta gure lehengusu-lehengusinak eta ni, beti jolasten ginen.
Astero larunbat arratsaldean, egur eta kartoizko txabola bat eraikitzen genuen.
Hori asko gustatzen zitzaigun. Baina, behin batean, eguzkia ezkutatu zenean, seskadi batean, alkandora zuri bat mugitu zela ikusi genuen. Alkandora mugitu egiten zen, baina ez genuen inor ikusi.
Denok lasterka joan ginen amonaren etxeraino eta oihuka sartu ginen.
Gure arbasoekin joan ginenean lugorrira……… Aizu!!! Gure txabola hondatuta zegoen, baina …….alkandora zuria ezin genuen aurkitu.
Horrela, larunbata joan larunbata etorri, gure txabola berriro eraiki genuen, baina…. bukatuta zegoenean, biharmunean beti hondatuta agertze zen.
Egin zuena, alkandora zuria zela, pentsatzen genuen.
Azkenean, nahiko denbora pasa zen, nork egiten zuen hori, konturatu ginen arte.
Oso osaba barregarria zen, baina guretzat oso gaiztoa ere bai.

Limay, Neuquen eta Raihue

2009-06-04T09:11:00.001-07:00

Limay eta Neuquen aborigenak ziren, oso lagunak ziren.

Limay Patagoniaren Iparraldean bizi zen eta Neuquen Patagoniaren hegoaldean. Haien aitak Jauntxoak ziren , txabolan bizi ziren, beren ohiturekin.
Behin batean guanaco ehizan zebiltzanean, lagunek abesti eder bat entzun zuten , eta neska polit bat kantatzen agertu zen . Neskaren izena
Raihue zen. (hitz Mapuchea: lore kapulu esan nahi du)
Bi lagunak Raihuekin maitemindu ziren, horregatik elkarrengandik urrundu egin ziren .
Lagunen gurasoek kezka handia zuten eta sorgin batengana joan ziren arazoa konpontzeko .
Emakume aztiak esan zien galdetzeko neskari zer nahi zuen.
Gurasoek aholkuak segitu zituzten eta Raihueri galdetu zioten.
Neskak esan zien itsasbarkilo berezia bat nahi zuela, itsasoaren murmurio entzuteko.
Gurasoek pentsatu zuten mutilek Futalafkenera joan behar zutela, eta
oparia lehenengo ekartzen zuen mutila neskarekin ezkonduko zela.
Orduan, sorginak Limay eta Neuquen ibai bihurtuz ituen.

Ibai Limay iparrldetik eta Ibai Neuquen hegoaldetik laster itsasora (Atlantiko) joan ziren, itsasbarraskiloaren bila.
Haizea (Curef) ofendituta zegoen inork ez zuelako kontsultatu bidaia egiteko, orduan mendekatu zuen eta neskari gauza txarrak esan zizkion.
Denbora pasa eta gero Limay eta Neuquen ez ziren itzultzen.
Raihue damutu eta triste zegoen , mutil maiteak ez ziren agertzen, orduan Laku altu batera joan zen . Han Nguechenei (Todopoderoso ) bere bizitza eman zion mutilak itzultzeko.

Nguechenek neska landare eder bihurtu zuen. Michay (Calafate)landare horrek lore politak eta fruitu goxoak zituen,
Haizeak (Curef) gaztei kontatu zien neskari zer gertatu zitzaion. Bi lagunek triste besarkatu zuten elkar eta bat-batean Ibai Beltza bihurtu ziren, Ozeano AtlantiKora joateko.
Istorioa hau polita da. Limay ibaia eta Neuquen ibaia Argentinako Patagonian daude eta biak elkartzen diren lekuan sortzen da ibai Beltza.

Yerba matearen ehiztaria

2009-06-04T09:08:00.000-07:00

Gauez, ilun zenean “Yacy”k zeruan pasatuz, zerutik basoak ikusten zituen, urmaelak, ibaiak eta zingirak.

Egun batean, Yacik, Arairekin batera (hodeiarekin), “Kuaray”ri (eguzkiari) baimena eskatzea erabiki zuen lurrera jaisteko.

Hasieran “Kuaray”k ezetz esan zien, baina ondoren baimena eman eta joaten utzi zien. Horretarako baldintza bat jarri zien: ikusezinak izando ziren, baina gizatiarrek adinako kalteak izango zituzten arrisquen aurrean.

Horrela, egun batean, iluna iritsi zen, eta “Arai”rekin, zerutik ikusten zituzten tokiak bisitatu zituzten. Amaraunak egiten zituzten armiarmak behatu zituen, ibaiaren ur hotza sentitu zuten, euren eskuaz lur gorria haztu zuten.

Biak zor gelditzen ari ziren, eta horregatik ez zezaketen “Yaguarete”ren presentzia ohartu. “Yaguarete” k haiei segitu zien, isilka-misilka. Katukia goseak zegoen eta jan nahi zuen. Orduan emakumeak harrapatu nahi zituen, harramazkada batekin. Baina ehiztari gazte batek hori egitea galarazi zion. Bere geziak yaguaretea hil zuelako.

Emakumeak ikusezinak zirenez, hesitaría ez zen konturatu arriskutik salbatu zituela.

Gazte nekatuak zuhaitz-azpian atseden hartzea erabaki zuen. Eta loak hartu zuen

Arropa zuriak janzten zituzten jainkosak ehiztariren ametsean sartu ziren, eta hitz egiten hasi ziren. Yacyk bere tribura heltzen zenean, tribu-sarrerran zuhaixka bat aurkituko zuela esan zien. Eta bere hostoekin nola pestatu behar zuen infusioa ere bai.

Infusioaren helburua pertsonak elkartzea zela ere esan zien.

Esnatzean, eta bere etxera itzultzean, ehiztariak zuhaixka ikusi zuen, kanpamenduko sarreran. Eta jainkosak emandako jarraibideaz, kuia hutsune bat hartu ondoren, hostoak txikitu zituen, eta kalabaza-barruan jarri eta gero uraz bete zuen. Edari hori edan zuen kanabera txiki batekin. Arin-arin, edaria beste batzuekin erdibanatu zuen.

Horrela jaio zen matea, bake eta senidetasunaren sinboloa bezala, laguntasuna sustatzeko.

MENDOZAKO MITO EZAGUNENA: “EL FUTRE”.

2009-06-04T09:05:00.000-07:00

Nahiz eta bertsio desberdinak egon, ezagunena hau da:

Kontatzen denez, Futreren istorioa XX. mendearen hasieran jaio zen, Puente del Incan, Txile eta Mendoza arteko trena eraikitzen ari zirenean.

Denok dakigu Argentinan “tren” eta “ingeles” hitzek harreman handia dutela elkarrekin, Argentinako lehenengo trenak Ingalaterrako enpresa batzuek eraiki zituztelako. Beraz, Txile eta Mendoza arteko trena (“el tren trasandino”) ez zen salbuespenA izan eta langileei soldatak ordaintzen zizkieten arduraduna ingelesa zen.

Pertsona hori beti dotore jantzita ibiltzen omen zen, eta langileek “futre” deitzen zioten, Txilen hitz honek “dotore” esan nahi baitu.

Gau ilun eta hotz batean, mendi erdian, Futre hil zuten eta langileen dirua lapurtu zioten. Gorpua ez zen inoiz aurkitu.

Momentu hartatik, gau batzuetan Futre ikus daiteke mendietan, beti dotore jantzita, baina bururik gabe.
Askok diruaren bila dabilela eta ez duela kalterik egiten esaten dute. Besteek, berriz, Futrek esku batean beure burua eta bestean aizkora bat daramatzala esaten dute. Areago, norbait bere bidean gururatzen bada, herio-mehatxua egiten diela ziurtatzen dute.

PItufo Enrique

2009-06-04T09:02:00.000-07:00

Ez dakit zeri buruz idatzi, bah, ea badakizkit ipuin asko Ailen Mulelo-ri buruz, Salamanca-ri buruz, ERKS-i buruz (beste saio baterako da hau) eta abar, baina gaur kontatuko dizut ipuin bat PITUFO ENRIQUEri buruz. Badirudi infernuko nanoa dela. Catamarcan bizi den polizia batek gau batean ikusi zuen zelai batean eta esan zion infernura eramatera etorri zela . Polizia polizia-etxera itzuli zenean alditxartu eta lurrera erori omen zen, gero, esnatu zenean esaten zuen:
-Nano bat, nano bat, nigana etorri da - berdurtuta.
Hori gertatu eta gero komisarioak polizia-etxea itxi zuen egun batzuetan.

Hori bezalako beste istorio bat ere badago. Dirudienez, film pornografiko bat egiten ari zen taldea desagertu zen, bat-batean, Catamarcan.
Denek, aktoreak, aktoresak, teknikariak….zelai batean filma egin omen zuten eta orain BLAIR WITCH PROYECT bezala bideo bat agertu omen da!!! Nire ustez markentinga besterik ez da hori.
Eta azkenean Santiago del Esteroko edo Catamarcako musika talde batek Pitufo Enriqueren abestia egin zuen, omenaldi bat egin zuen, jajaja, eta Cronica kanalak (berri txarrak edo horiak erakusten dituen teleberri bat) berehala hedatu zuen. Kazetari batek, Claudio Orellanok, berria bukatu eta gero esan zuen.
- HAU PITUFO HAU!!!!- Barrezka.
Horiek zituen bere azken hitzak Cronicaren kazetari gisa. Bota egin baitzuten.

Ikusi nahi baduzue:

Moai kavakavak

2009-06-04T08:56:00.000-07:00

Moai kavakavak Pazko uharteko egurrezko txotxongilo edo panpin famatuak dira. Pazkoarrek diotenez, egun batean Tu' u ko iho, buruzagi burutsu eta azkarrak gauza ustekabea ikusi zuen: bi deabru lo egiten ari ziren bidea ondoan. Bero handia egiten zuenez, deabruak biluzik ziren eta bere gorputzek ez zeuzkatela mamirik ikusi zuen Tu' u ko ihok.
Baina beste deabru bat konturatu zen eta bere lagunak esnatu zituen. Tu' u ko ihok jendeari kontatu eta barregarri utziko zituelakoan, bere bila joan ziren eta herio-mehatxua egin zioten eta buruzagiak ez zuela ezer esango agindu zuen zien.

Bi egun eta bi gau egon ziren Tu' u ko ihorekin inori ez ziola kontatuko ziurtatzeko. Konbentzitu zirenean bere sekretua gordetuko zuela alde egin zuten. Tu' u ko ihok bere promesa bete zuen: ez zion kontatu inori, baina egur zati batekin ikusitakoaren irudi bikainak egin zituen.

JUAN BAUTISTA BAIROLETTO

2009-06-04T08:54:00.000-07:00

Dantzari pikaro eta andrezalea zen. ile marroixka, begi berdexkak, oso altua ez, xarmagarria, dantzari oso ona, gitarrista eta abeslaria. Emakumeek asko maite zuten eta beti emakumez inguratuta ibiltzen zen.
Bere gurasoak Italiakoak ziren, santa fen 1894 ko azaroaren 11n
jaio zen.
Nerabezaroz geroztik justiziarekin arazoak izan zituen, orduan, oso gaztea zenean, hilketa batengatik kartzelan egon zen.
1921ean, libre atera zenenean, polizia baten emaztearekin maitemindu zen. poliziak preso hartu eta herritk bota zituen, baina herritik joan baino lehen polizia hil zuen.
Harrezkero bidean lapurreta egiten zuen, baina ez berarentzat, bere lagun behartsuentzat baizik. Horregatik “Robin Hood pampeanotarra” deitzen zioten.
Pertsona ospetsua zen, herri gogoaren mito bihurtu zen. Horregatik jendeak ihes egiten laguntzera zion, bazkaria eta babesa ematen zizkion.
30eko hamarkadan ziren eta ez ziren lapurreta hilketa guztien erantzule egiten zuten.
1941ko irailaren 14 an, General Alvearren, Mendozan, liskar batean
hilda aurkitu zuten ; dirudienez, bere buruari tiro egin zion poliziak harrapatua izan baino lehen.

Fantasiazko liburu onenak

2009-01-08T03:32:00.000-08:00

Ikusi mapa handiagoa

wonder woman II

2008-12-01T08:09:00.000-08:00

Pertsonaia jaio zen 1941ean, William Moultonen eta Harry Meter marrazkilariaren ideia izan zen.

Bere izena Diana da, 1.80 metro ditu, begi urdinak, beltzarana, itxura ikusgarria du. Diana, Amazoneko Printzea, Themysciran jaio zen. Torneo bat irabazi ondoren munduko enbaxadore izendatu zuten.

Planetako heroi indartsuena da, Supermanen eta Marvel Kapitaniaren ondoan. Abiadura supersonikoaz hegaz egin dezake, zilarrezko besokoekin balak desbideratzen ditu. Gainera lazo batekin gaiztoei egia esanarazten die. Behar duenean, hegazkin ikusezina erabiltzen du.

Oso gimnasta ona da, ezpata eta ardua dira bere armak, baita ekartzen duen tiara boomerang-a bezala erabiltzen duena ere.

Oso komunikazio ona dauka animaliekin eta pertsonekin, komunikazio telepatikoa du.

Janzkera Amerikako Estatu Batuetako banderako koloreekin, “strapless” elastikoa da, eta bota gorriak ditu.

Trevor Mayorrekin lan egiten du Nazio Batuetan.

Wonder Womanen zeregina berdintasun eta bake idealak zabaltzea da. Hirurogeita hamar garren hamarkadan Linda Carter-rek Wonder Womanena egin zuen telebistan.

Mafalda

2008-11-25T03:43:00.001-08:00

Oso neskatila famatua da, Argentinan nahiz mundu osoan. Nortasun handikoa da, eta gainera oso jatorra eta ausarta. Bera Argentinan bizi da Hirurogeigarren eta hirurogeita hamargarren hamarraldien artean. Neska Buenos Aireseko familia arrunt batean jaio zen. Bera, neska guztiek bezala, familia eta koadrilako lagunak dauzka. Eskolara doa eta udan, aitak dirua daukanean, oporretara. Baina zerbaitek bera bereizten du: bere ardura handiek, munduak arduratzen du eta etnietan izugarrizko interesa du. Ez du ulertzen nola gidatzen duten helduek mundua hain gaizki. Oso famatua da mundu osoan bere galdera xelebreengatik, xalotasunagatik eta ideal inportanteengatik. Borrokalari soziala da, eta bere aulki txikian eserita iritzi politikoak esaten ditu. Bere lagunek laguntzen dute ikuspuntu desberdinak erakustera. Horrela, bere pertsonaien bidez Quinok, egileak, munduri eta han bizi diren pertsonei buruzko gogoeta egiten du eta eragiten digu.

wonder woman

2008-11-24T06:26:00.000-08:00

Nik aukeratu dut Emakume Miragarria (Wonder Woman).

Hipolitaren alaba zen Temisciarko Diana Printseza zen. Bere goitizena Diana Princess zen. Super heroi hau marrazki bizidunetan agertu zen, filmetan eta istoriotxoetan.

William Moulton Marston egilea zen.

Diana, amazona ederrena, Paraiso irlan hazi zen Atenearen jakituriarekin, Herkulesen indarrarekin eta Hermesen bizkortasunarekin.

Berak Lehia irabazi zuen amazona boteretsuena lortzeko. Horregatik irlatik atera behar izan zuen, gizakiei nazismoaren aurka laguntzeko.

Hegan egin ahal zuen, hilezkorra zen, gainera.

Magiaz arropa ezberdinekin agertzen zen. Jendeari egia esanaratzen zion lakio magikoa zuen, bumerang bezala erabiltzen zuen tiara, eta “feminun”zko egin bi eskuturreko tximistak eta balak gelditzeko.

Bi ahultasun zituen:

Bere lakiorekin lotzen zutenean, botereak galdu zituen.

Gizon batek bi eskuturrekoak lotzen zizkonenean ere botereak galtzen zituen.

Hijitus

2008-11-24T06:20:00.000-08:00

Manuel García Ferre marrizkalariak sortu zuen, 60^ko hamarkadan. Komikia kapela luzea zuen haur txiro bati buruz zen. “Cañitus” izeneko etxean bizi zen, auzo urrun eta txiro batean. Bere lagun leiala zen Pichichu txakurraren ondoan, Trulalá hirian .

Lehen aldiz personaia hau “Pío Pío” abenturetan agertu zen, Billiken aldizkarian. Historiako lehen super heroi argentinarra izan zen.

Hijitus baxua zen, eta beti kapela eta elastiko urdina janzten zituen. Super Hijitus bihurtzen zenean, ordea, arropa urdina janzten zuen, estu-estua. Kapa eta txanoa ere janzten zituen. Txanoaren goian helize bat zegoen.

Kapelara sartzeko esan behar zuen “sombrero, sombreritus Super Hijitus bihurtu”

Kapelatik ateratzean, hegan egin ahal zuen, eta gaizkiaren aurka borrokatzen zuen.

Zintzotasuna, apaltasuna, errugabetasuna eta zuzentasuna sinbolizatzen zituen.

Beti pertsona gaiztoak onak bihurtu nahi zituen, baina batzuetan ezin izaten zuen lortu. Arazo bat izatean, kapelara sartuz gero, super heroi bihurtzen zen. Edo aldrebes.

“Hijitus”en lagunak honako hauek ziren: Oaki, Gold Silver, Larguirucho oso arrunta, ez oso bizkorra, museoko zuzendaria, Gutiérrez etxezaina, komisarioa. Eta nola ez: Pichicus, komikiaren hasieran gaiztoa eta tontea izan zen txarrkurra.

Baina, denak ez ziren lagunak. Noren contra egiten zuen borroka “Hijitus”ek?

Handinahi handiko gaizkileen artean zeuden Neurus irakaslea, Pucho, Cachavacha sorgina, lurrikarrak eragiten zituen Kechum, Hatz Beltza, Zurtza herriko Raimundo, Hanpa Handi (gran hampa), Boxitracio eta Eskuzerra aipatu ahal dut ditut. Gaiztoak bezain tontoak ziren.

“Hijitus”en etsai nagusia, dena den, Neurus izeneko jakintsu gaizto bat zen, ikertzaile maltzurra. Mundua menperatzeko gogoz bizi zen gizona, gaizkiaren laguna.

Felipe

2008-11-24T06:16:00.000-08:00

Asko gustatzen zaidan pertsonai bat Felipe da.
Oso famatua da mundu osoan, nahiz eta oso isila eta lotsatia izan. Orain dela gutxienez 40 urte jaio zen, Mendozan uste dut. Dena den, fikziozko pertsonaia denez, beti haurra izan da (7 urte dituela iruditzen zait) eta beti izango da.
Bere itxura “normala” da: aurpegi handia, ile erdi luzea, ahoa ere handia dauka eta aurreko bi hortzak ikusten zaizkio. Ez da altua. Beti prakak eta nikia erabiltzen ditu, gutxitan ikusiko duzu jertsea jantzita. Bere egitekoa ikastea da, baina ez da ikasle onena: gertatzen dena da ez zaiola eskola batere gustatzen, eta orduan ikasi beharrean, “Llanero solitario” komikia irakurtzen du, edo bere lagunekin jolastera ateratzen da (gehienetan cowboys-etan jolasten du). Felipe maiteminduta dago. Hala ere, oso lotsatia denez, ez da inoiz gustatzen zaion neskari hitz egitera animatu.
Horiek dira gutxi-gorabehera bere ezaugarriak. Oraindik nor demontre den ez badakizu, esango dut: Felipe Mafaldaren lagunenetako bat da; Quino marrazkilari mendozatarraren beste pertsonaia bat.

Benetan, ez dakit zer sinbolizatzen duen Felipek. Uste dut bere sortzailearen nortasuna. Alegia, nire ustez, Felipe Quinoren irudia da. Gutxienez, berak hori aitortu du behin. Felipe Quino txikitan izan zen bezalakoa da (lotsatia, isila, baina argia ere bai: ez da arraroa Feliperen esaldi zoli bat irakurtzea). Horregatik gustatzen zait. Nik ere Feliperen antza daukala uste dut, eta horrek barre eragiten dit, islatuta ikusten dudalako neure burua: nik ere Felipek egiten dituen gauzak egin ditut askotan.

Martin Fierro

2008-11-24T06:15:00.000-08:00

Hemengo pertsonaia oso tipiko bat da. Gautxo bat da, baina ez da gautxo arrunt bat, oso berezia baita. Bere izena Martín Fierro da eta Argentinako panpetan bizi da. Gizon honek ez du kulturarik eta oso basatia da, baina ideiak oso argi ditu eta munduan asko ikasi dituzte.

Beretzat garrantzitsuena anaitasuna da eta beti esaten du hori zaindu behar dugula kanpotarrengandik babesteko.

Pertsona arrunta da, oso xumea, ez du dirurik ez etxerik eta bere altxorra bere nortasuna da. Oso ausarta da eta, gainera, labanarekin trebeena da. Bere janzkera oso xumea da, alkandora zahar bat, “bonbatxa bat”, gautxo prakak dira eta. Hemengo bertsolari trebeena da, bere bertsoekin bere bizimodua kontatzen du.

Condorito II

2008-11-24T06:12:00.000-08:00

Txileko fikziozko pertsonai famatuena zein den esatea oso erraza da: Condorito. Condorito, erdi kondorra eta erdi gizona, Pelotillehuen bizi da eta bere iloba Coné eta bere txakurra Washington dira bere familia guztia. Condoritok eta Conék arropa bera janzten dute: kamiseta gorria, praka beltzak eta apurtuak, eta “ojotas” (sandaliak), baina haren jantzia aldatzen da haren abenturaren arabera. Nahiz eta Condorito pobrea izan eta txabola batean bizi, askotan dirudun, sendagile, injineru, polizia (carabinero), preso, ero, apaiz, kirolari, edo artista bezala agertzen da komikian. Bere adiskideak, don Chumak, beti laguntzen dio bereziki Condoritok ez duenean dirurik.
Neska laguna du, Yayita, polita eta lerromakurra . Yayitaren amak Condorito gorroto du, noski. Horregatik askotan Condoritoren txantxen biktima da.
Condoritok, biktima denean, “exijo una explicación” esaten du beti. Baina Condorito edo gainerakoak biktimak direnean, harri eta zur geratzen dira, eta beti alditxartzen eta lurrera erortzen dira “plop” soinuarekin batera. Jakina, “exijo una explicación” eta “plop” geratzea txiletarrok, behin baino gehiago erabili ditugu.
Buenas Peras eta Cumpeo dira Pelotillehuetik hurbil dauden herriak. Noizean behin Pelotillehuekoak hara joaten dira edo besteak Pelotillehuera etortzen dira futbolean jokatzera edo lehiaketa batean parte hartzera.
Rene Riosek, Pepok, sortu zuen Condorito 1949an eta arrakasta handia izan zuen Txilen eta geroago Amerika Laminan. Bere umorea oso simplea da, Pernando Amezketarrarekin konpara dezakegu, gizon azkarra eta azeria beti azken hitza duena. Behar bada, ezaugarri horiek pertsonaia unibertsala bihurtzen dute, eta Mexikon mexikartzat hartzen dute, Argetinan argentinartzat hartzen dute, eta gauza bera gertatzen da beste Hego Amerikako herrietan.

Condorito I

2008-11-24T06:10:00.000-08:00

“Condorito" du izena. Giza itxurako pertsonaia da, gizonaren eta kondorraren nahastea. Kondorra Txileko armarriko animalia da, bestea "huemul"-a da, orein-mota bat. "Pepo"-k (René Ríos-ek) sortu zituen pertsonaia eta istoriotxo aldizkaria. Txiste-aldizkaria da hau, Condoritok lelokeriak egiten ditu eta txisteak amaitzen dira beti "exijo una explicación" esaldiarekin (esplikazioa eskatzen dut).

Condorito " “Pelotillehue” herrixkan bizi da. Gehienetan kamiseta, galtzak eta sandaliak ("ojotas") janzten ditu. Beste pertsonaia batzuk daude, baina Condorito da nagusia. Txilen "condoro" hitzak akatsa, okerra edo errore handia adierazten du. Teoria batek Condoritotik datorrela esaten du.

Hiletetan dantzatzea debekatuko dute

2008-11-17T07:19:00.000-08:00

Mendebaldekoek Ekialde Ertainean eta Asian ohitura eta debeku bitxiak aurkitzen dituzte. Aurkitu dudana ere Txinakoa da.

Donghain, Jiangsu Probintziako herri txiki bat, hildako gizonaren familiak bi streptease-konpania alokatu zituen hiletan parte hartzeko. Baina poliziak iritsi bezain laster dantzariak atxilotu zituen.
Dirudienez, oso ohitura arrunta da herri askotan. Haien ustez, zenbat eta jende gehiago etorri, hainbat eta hobeto hildakoaren ohorearentzat; horregatik striptease dantzariak alokatzea amu bat da, jende pila erakartzeko.
Hiletara etorritako berrehun lagunak harrituta zeuden bost emakume zoragarri dantza egiten ikusiz.

Hala ere, askok pentsatzen dute ohitura hau lizuna dela, eta telebista publikoaren agertzen diren kritikak (jarduera horri buruz kodokumentala egin zuten) agintarieen esku hartzea eragin du.
Beraz, ohitura hain bitxia debekatzea erabaki dute. Orain, horrelako portaera desegokirik ez dezakete izan, eta derrigorrezkoa da, egin aurretik, herriko poliziari hiletaren plana aurkeztea.
Badago ere telefono zenbaki bat nora edozein pertsonak deitu dezakeen salaketa egiteko eta 30 euro ordainsaria irabaziko lezakeen.

Hemen ezin da erre!

2008-11-17T07:16:00.000-08:00

Orain gogoratzen dudan oso debeku polemiko bat dago: duela 2 urte, erretzea debekatu zuten Mendozan.

Kristoren kanpaina egin zen telebistan eta irratian. Jo eta ke agertzen ziren Mendozako gobernuaren teknikoak, tabakoaren kalteak azaltzen. Azkenean, araua hartzea lortu zuten.

Benetan, niri neurria ez zait hain gaizki iruditzen. Badakit zigarroa kaltegarria dela eta batzuetan debekuarekin bakarrik emaitzak lortzen direla. Oso ondo iruditzen zait leku publikoetan ez erretzea (unibertsitatean gutxienez egoera asko aldatu da eta ez da gehiago kea ikusten fakultateko pasabideetan) eta bikaina da tabakoak sortzen dituen kalteak azaltzea. Dena den, hemen gehiegizkoak izan ziren, edozein lekutan erretzea debekatu zutelako. Alegia, bulego eta leku publikoetara ez ezik, tabernetara, diskoteketara, jatetxeetara ere iritsi da debekua.

Jakina, horren kontra nago. Nire ustez, erretzea ohitura normala den lekuetan, jabeak erabakitzeko eskubidea eduki behar izango luke.

Adibidez, horrela gertatzen da Txilen. Han, tabernako jabeak aukeratzen du: tabakoa bai edo tabakorik ez. Orduan, kartel bat jartzen du (lekuko) sarreran, jendeari jakinarazteko: “En este establecimiento está permitido fumar” esaten du kartelak. Hori jarrita, eta kito. Nik erretzen ez badut eta kea gustatzen ez bazait, ez naiz taberna horretara sartuko. Ordea, erretzailea banaiz, badakit leku horretan lasai egongo naizela.

Baina beno, Mendozan gauzak desberdinak dira. Oraingoz, tabernara bazoaz, kalera atera beharko duzu bizioa lasaitzeko/asetzeko.

Txileko zenbait debeku II

2008-11-13T01:11:00.000-08:00

Txilen, jendeak parranda gustuko du beste herrietan bezala. Zoritxarrez, hemen asko edaten da eta alkoholarekin lotutako ezbeharrak ez dira gutxitzen. Baina alkate batzuek debekua soluzioa dela uste dute.

Santiago hiri handi samarra da eta 42 udaletan zatituta dago. Bizitegi aberatsen eta kontserbadoreenetan, atzerakoienetan, murrizte asko daude alkohola saltzeko. Adibidez, Vitacuran auzokideek tabernak eta jatetxeak goizeko ordu batean ixteko eskatu diote alkateari. Joan den martxoan jarri behar zuten indarrean neurria, baina taberna eta jatetxeetako jabeek auzitegietara eraman zuten kasua eta udalak Ezin izan zuen dekretua ezarri

Egia esan, hori ia barregarria da. Diktadura garaian etxeratze agindua genuen, eta biltzar guztiak debekatuta zeuden. Eskola batek festa egin nahi bazuen poliziari (carabineros) baimena eskatu behar zion. Nola da posible hainbeste ergelkeria?

Txileko zenbait debeku I

2008-11-13T01:09:00.000-08:00

Beno , hemen Txilen duela ez asko gauza asko ukan dugu debekatuta.

Adibidez, hemen Eliza Katolikoak idar handia zeukan, beno, eta dauka. Adibidez, .

“La ultima tentacion de Cristo” agertzean Txilen Elizak debekatu zigun hori ikustea…

Unibersitate batzuetan lege-z kanpo erakutsi zuten eta lagun batzuek atxilotu zituzten (2002 urtean uste dut).

90-en garaian Iron Maiden , musika taldea etorri zen Txilera…baina bere abestiak Elizaren koak direlako-edo ezin dira abestu hemen.

Beste aldetik hemen ez daiteke parrandan ibili taberna batean goizeko bostetatik aurrera…debekatuta dago tabernak irekita egotea…orduan zuk kalera joan behar duzu eta gainera mozkortuta. Hau arriskutsua da!!!.

Gaur egun ez daiteke biharamuneko pastilla eros farmazietan. Elizak eta sektore kontserbadoreak debekatu zuten, jakina.

Baina, beste aldetik, abortuaren portzentaia handia da.

Afganistango emakumeen egoera

2008-11-13T01:08:00.000-08:00

Gai honek Afganistango emakumeen egoerari buruz hitz eginarazi dit. Afganistanen emakumeak oraindik ez dira nahi bezain lasai sentitzen burka madarikatuak kentzeko.
emakumeen egoera oso larria da.Emakumeen hilketa eta suizidioen tasak gora egin du eta gehienetan honen arrazoia Islam tradizioari falta egitea izaten da.Nahiz eta Talibanek orain dela sei urte gobernua utzi, egoera ez da guztiz aldatu, oso astiro doa garapena.
Afganistanen apartheid-a da nagusi. Ez zaio azalaren koloreari erreparatzen, sexuari baizik. Eta inolako babesik gabe uzten dituzte. Ezin dute kalean bakarrik ibili: mamuak bailiran, binaka edo hirunaka dabiltza beti hormen ondotik, chadriaren azpian ezkutatuta. Chadri izeneko beloak goitik behera estaltzen ditu. Begi aurrean telazko sareta dute, handik ikusi ahal izateko.

Debekatuta daukate ikastea, lan egitea. Eta hori gutxi balitz, debekatuta daukate ospitale publikoetara joatea. Afganistanen, talibanen edo erlijio ikasleen herrian, gizonezkoek bakarrik egin ditzakete mediku-lanak ospitaletan. Baina hala ere, ez dute emakumezkoak sendatu edo operatzerik. Emakumezkoa ez dute gizakitzat hartzen, animaliatzat baizik. Anaiarekin edo aitarekin etorrarazten dituzte beti.
Berarentzat gizarte honen arazo nagusia eta honen ostean: emakumeek autonomia ekonomikorik ez izatea eta emakumezkoaren aurpegia duen probretasuna.
Gobernuak, tradizioa, erlijioa eta biolentzia, hau da, egoera ez da egokia eta aldatzen ez bada, aurrerapena ezinezkoa izango da.

Zailagoa da jendearen kontzientzia aldatzea legeak baino, horregatik jarri behar dugu indarra horretan.

Debekuak eta ondorioak

2008-11-13T01:06:00.000-08:00

Ezaguna da AEBetan egindako debekua, debekuaren garaian. Alkohola eta ausazko jokoak debekatuak zeuden, ez dakit zergatik. Badakit zer gertatu zen ondorioz, mafia sortu zen, alkohola eta ausazko jokoak negozio handia bihurtu ziren eta pertsona ospetsu batzuk sortu ziren, Al Capone eta Eliot Ness esaterako.

Beste debeku xelebre bat "fuck" ingeles hitzari buruz da. Irakurri dut ondorengo etimologia gezurrezkoa dela, baina beharbada egia da, eta ez bada, nolanahi ere interesgarria da istorioa. Aspaldi, Ingalaterrako errege batek debekatu zuen sexu-harremanak izatea bere baimenik gabe. Bikote batek amodioa egin nahi bazuen erregearen baimena eskatu behar zuen eta etxeko edo tokiko atean iragarkia jarri behar zuen "fuck" hitzarekin. Fuck-en balizko etimologia "Fornication Under Consent of the King" omen da.

Lege zentzugabeak

2008-11-13T01:04:00.000-08:00

The Times aldizkariak Munduko lege zentzugabeenak argitaratu zituen, lege hauek Estatu Batuetakoak, Ingalaterrakoak, Indonesiakoak edo Behreingoak dira, nahiz eta leku desberdinetik etorri, ezaugarri bera daukate: oso ezohizkoak izatea! Ondoren erakutsiko ditugu adibide batzuk, eta oso arraroak direla konturatuko zarete.
. Ingalaterrako kostaldean hilda dagoen bale bat agertzen bada, bere burua erregearena izango da, eta buztana erreginarena izango da, hezurrak corseta egiteko behar izanez gero.
. Bahreinen, sendagileak emakumezkoen genitalak iker ditzake, baina ez ditzake haiek zehatz-mehatz ikus, ispilu bat erabilarazten diete.
. Vermonten, Estatu Batuetan, emakumeek senarrak sinatutako baimena behar dute ordezko hortzak erabiltzeko.
. Yorken, Ingalaterran, Escoziar bat hiltzea legala da, kanpotarrak arku eta gezia badauzka.
. Kentuckym, (AEBetan) bi metro baino luzeagoak diren armak ezkutuan erabiltzea ilegala da.
. Floridan, igandetan jausgailuan ibiltzen duten diren ezkongabeko emakumeak kartzelara eraman ditzakete.
. Estatu Batuetan, gizon bat pixalarriak badago eta pixa egin beharra badu, egin dezake, baina pixa bere kotxeko gurpilara apuntatzen eta bere eskuinaldeko eskua autoan jartzen badu.
. Indonesian, masturbazioa burua moztuz zigortzen dute.
. Erresuma Batuan haurdunak pixa egin dezake edozein lekutan, baita poliziaren kaskoan ere.
. Ohion, ilegala da mozkortutako arraina edukitzea.
. Alabaman, ilegala da begiak zapiz estaltzea gidatzen duenari.

Agendarik gabeko igande berriak

2008-10-22T03:18:00.000-07:00

Nire igandeak asko aldatu dira, Mendozatik Buenos Airesa etorri nintzenetik. Mendozan berandu esnatzen nintzen eta bazkaltzera joaten nintzen familia guztiekin , bazkari hori oso luzea izaten zen eta edozein gauzari buruz hitz egiten genuen siesta hartzera joan arte. Gero arratsaldean programa bat egiten genuen, parkera edo shoping-ra joaten ginen. Eta zortzi barruan zortziak aldera nire aiton-amonaren etxera joaten ginen, familia guztia ikusi zitekeen eta asterako gauza inportanteenak kontatu zitezkeen. Orain, ordea, familiarik gabe nago orduan familiazko-igandeak familia-igandeak bukatu dira eta beste berri batzuk etorri dira, ez dago “agenda” rik orduan nahi dudana egin dezaket, baina familiaren mina ematen dit izaten dut. Hemen beti ekintza desberdinak antolatzen ditut, leku berri bat ezagutzera joan ezean lagun batekin elkartzen naiz mate batzuk hartzeko edo oinez ibiltzeko. Denbora pasa ondoren uste dut “agenda” agertuko dela, beti bizitzan pasa den bezala, baina “oraingoz” nahiko atsegina da.

Ohitura berezirik ez

2008-10-22T03:07:00.000-07:00

Nire igandeak ez dira berdinak beti. Normalean gauza gutxi egiten ditut igandeetan, oso lasaiak dira. Ohitura berezi handirik ere ez dut, baina batzuetan, igandeetan, gauza berak egiten ditut, adibidez, nire familiarekin bazkaldu, nire amonarekin ere bai, ahaide edo lagun baten etxera joan. Gauza hauek egiten ez ditudanean, nire etxean geratzen naiz, berandu arte lo egiten dut, atseden hartzen dut, telebista ikusten dut, eta abar. Behar badut, igandeetan ere lan egiten dut, eta batzuetan etxekolanak egiten ditut, idazlan hau, adibidez.

Igandeak, etxean geratzeko egunak

2008-10-22T02:55:00.000-07:00

Normalean igande goizetan bakarrik egoten naiz, hargatik nire buruarekin pasatzen dut.

Goiz jaikitzea gustatzen zait, dutxa hartu ondoren, arropa erosoa

jantzita, kafea hartzen dut. Bitartean, nire landareak garbitzen eta ureztatzen ditut. Umorea badut, irratia pizten dut musika entzuteko, edo isilik geratzen naiz txorien kanta entzuten. Hamarretan, bazkaria prestatzen hasten naiz, pastak saltsarekin normalean. Hau da igandeetan egiten dudan lan bakarra, etxetik kanpo ez gaudenean.

Igande batzuetan osaba-izebek gonbidatzen gaituzte bazkaltzera. Joaten garenean, egun osoa haiekin pasatzen dugu eta nire ohiko plana aldatzen da.

Neguko igandeak, udakoak baino atseginagoak dira bazkaldu eta gero lokuluxka egin eta…hartzeko, euria egiten badu, hobeto.

Sukaldea garbitu bezain laster ohera joaten naiz liburu batekin eta noizean behin telebista pizten dut. Telebistaren zurrumurruarekin, lotan gelditzen naiz beti.

Udan, berriz, hondartzara edo igerilekura joan nahiago dut, arratsaldeko hirurak edo laurak arte. Hori dela eta, bazkaria beranduago hartzen dugu. Gauean ere buelta bat ematea eta izozkia jatea gustatzen zaigu.

Gero, lagunei telefonoz deitzen diet berriak kontatzeko.

Eguna bukatu baino lehen asteko gauzak prestatzen ditut (arropa, zapatak, poltsa, agenda).

Horrela, atseden handia izaten dira nire igandeak.

igande lasaia

2008-10-20T06:49:00.000-07:00

Txikitan, igandeak ez zitzaizkidan gustatzen. Beti gauza bera gertatzen zen: goizean dena ondo; geroago altxatzen nintzen eta bazkaltzeko, asadoa gurasoen lagunen etxean edo aiton-amonekin.

Baina arratsaldean, dena aldatzen zen. Arratsaldeko bostetan beti depresioa, larritasun bera sortzen zen (uste dut horrek izena duela psikologian). Benetan, niretzat igande arratsaldeak hurrengo egunean eskola neukala esan nahi zuen, eta beti zerbait egiteko zegoen: matematikak, gramatika-ariketak, horrelako gauzak; TRISTE BAINO TRISTEAGOAK.

Dena den, duela urte batzuk, igandeak gustatzen hasi zaizkit. Orain, ordea, asko disfrutatzen ditut eta oso egun atsegina iruditzen zait.

Gehienetan, hamarretan altxatzen naiz, eta gosaltzen ari naizen bitartean egunkaria irakurtzen dut. Ia beti musika jartzen dut (Spinetta, Pedro Aznar, Peter Gabriel, Frank Zappa, horrelako gauzak) eta nire txoriak zaintzeko ardura dut. Orain bakarrik hiru kanario dauzkat. Hamabietan sua pizten dut (beno, orain dela aste bat lehenik parkera korrika egitera joaten naiz) asadoa egiteko eta ordu batean, aita bizikletaz ibiltzetik etortzen denean, berak prestatzen du bazkaria. Ni, bitartean, amonaren bila joaten naiz kotxez. Ordu bietan bazkaltzen dugu denok (ama, aita, amona, arreba eta bostok). Beti ferneta eta ardoa edaten ditugunez, siestatxo bat hartzen dut gero. Arratsaldean, aukera asko daude: euskara-saioa egitea, pelikula bat ikustea, fakultaterako zerbait prestatzea, edo bakarrik mate batzuk edatea. Batzuetan bateria ere jotzen dut, baina ez da normala.

Azken batean, nire igandeak politak direla esan dezaket, oso lasaiak. Zorionez, txikitan neukan igandearen irudi txarra aldatzea lortu dut.

Txileko fomingoak

2008-10-20T06:33:00.000-07:00

Txileko gaztelaniaz aspergarria “fome” esaten dugu. Horregatik hemen igandeei fomingo deitzen diegu, nahiz eta duela hogei urte baino gehiago zentro komertzialek igandeetan ireki, eta jende asko hara joan pelikula bat ikustera edo zerbait jatera. Kontua da, normalean jendeak larunbatean kirola egiten du, familia eta adiskideak bisitatzen ditu, erosketak egiten ditu, eta noski, igandean denak neka-neka eginda dira eta hiru eguneko asteburua izatea gustatuko litzaidake.

Baina niretzat igandea ez da izan beti aspergarria. Txikia nintzenean, beste jai egun bat zen eta koadrilakoekin egun osoa pasa genezakeen futbolean, edo bizikletaz ibiltzen. Gogoratzen dut Hapenning con Ja, umorezko programa bat jartzen zutela telebistan gaueko zortziak inguru. Programa hori zen igandeko azken errituala, familia osoak ikusten zuen, mudu guztiak ikusten zuen zeren gobernu militarraren garai hartan barre egin behar zuen jendeak. Baina guri, txikiei, Happening amaitzen zenean asteburua, bata-batean, bukatzen zitzaigun, errealitatera itultzen ginen ordu bat barre egin eta gero koadernoak eta uniformea prestatzen hasten ginen.

Gaur egun larunbatean bukatzen da asteburua niretzat. Igandean gauza asko egiten saiatzen naizen arren, egun osoa pentsatzen ari naiz bihar astelehena dela eta berandu oheratu ez naitekela... Dena dela, lasaitzen eta atseden hartzen saiatzen naiz. Goizean lorategian lan egiten dut, edo seme-alabarekin bizikletaz ibiltzen gara haiek konbentzitu ditzaket. Gero ordu bata inguru bazkaria prestatzen dut; janaria prestatzea oso gustuko dut baina astean ez dezaket ez dut astirik eta. Arratsaldeko ordu bi eta erdietan nekazaritza eta landako bizitzari buruzko programa bat ikusten dut telebistan. Arratsaldean euskarako lana egiten dut edo ordenagailuan beste gauza batzuk egiten ditut: argazkiak konpontzen ditut edo musika deskargatzen dut. Txiletar guztiak bezala, once hartzen dugu, tea eta pastelak edo ogia gurinarekin edo mermeladarekin. Gero alkandorak lisatzen ditut heavy metal saioa entzuten dudan bitartean irratian (ze itxura!!). Normalean hamaikak inguru oheratzen naiz.

Familia giroko igandeak

2008-10-20T06:08:00.000-07:00

Nire igandeak nahiko arruntak dira, despertadorerik gabe esnatzen naiz eta eguneko momentu onena da. Batzuetan ondo pasatzeko gauza asko egin behar izaten dut: jaietara joan, mendietan ibili, familiarekin jan, antzerkira joan, matea edan, semeekin eta ilobekin jokatu, lo egin, eta abar. Ez zait monotonia gustatzen, baina uste dut maiz beharrezkoa dela, estresa arintzeko. Nire igandeak oso arruntak dira, beste egunetan baino geroago esnatzen naiz. Nire senarrak gosaria prestatu ondoren, bazkaria prestatzen dut edota janaria erosten dut, baina beti berandu jaten dugu, eta patxada-patxadan . Niri beti platerrak garbitzea tokatzen zait. Eta gero lagunekin elkartzen gara, matea edateko, hitz egiteko, UNO jokoan jokatzeko, txangoa egiteko.

Igandea euritsu dagoenean, etxean geratzen gara, trucoan jokatzen dugu, pelikula bat ikusi, torta fritaK jaten ditugu, eta abar.

Igande askotan nik euskara ariketak egiten ditut , astean ezin dudalako egin. Momentu horietan nire semeek galdetzen didate noiz bukatuko dudan, haiek ordenagailuan jokatu nahi dutelako. Igande gauero beharrezkoa prestatzen dut astelehenean lanera joateko (janaria, ariketak, liburua, arropa). Inoiz ez naiz goiz oheratzen, beti gauzaren bat falta da hurrengo egunean egiteko.

Igande batzuetan nire amaren etxera joaten gara, edota nire amaginarrebarenera ere bai. Eta normalean egun osoa han pasatzen dugu.

Asteburuak luzeak direnean, Bahía Bancara edo Rio Coloradora joaten gara, senarraren familia hor bizi delako.

Igandeko bazkaria

2008-10-20T05:52:00.000-07:00

Uste dut igandea asteko egun ederrena dela nire kasuan , familia guztia elkartzen da eta hori izugarri polita iruditzen zait.

Normalki goiz goizean supermerkatuarat joaten gara, igandeko erosketak egiteko.

Gero nire Osaba nagusia etortzen da eta janaria prestatzen hasten da .

Udan neguan baino politagoak dira igandeak, lorategian jan dezakegu.

Horrelako igandeak egitearen alde nago.

Gero eguerdian familia guztia etortzen da eta mugimendu asko izaten da , etxe barnean.

Lehengusuarekin , osabarekin solas egiten dugu ere bai . Momentu ikaragarri ona pasatzen dugu igande guztIetan .

Ederki pasatzen dugunean igandeak oso laburrak dira guretzat.

Pucon

2008-10-15T08:20:00.000-07:00

Zuekin nire esperientzia partekatu nahi dut, eta uste dut leku politena Pucon dela. Pucon Txilen dago, hegoaldean. Oso leku ederra da eta ere ikuspegiagatik atentzioa eman zidan. Han laku eta mendi asko daude eta, gainera, erupzioak egiten dituen sumendia dago, Villa Rica Sumendia. Hango basoak liluragarriak dira, pinudi asko eta mendi artean laku txikiak daudelako. Ez dago han bizi den jende asko, ordea, turistaz beteta beti dago; horrexegatik, normalean bertakoek turismoan lan egiten dute.

Leku polit hori ezagutu nuenean hogeita bat urte nituen eta lagunekin oporretara joan nintzen eta halabeharrez hara joan ginen.

Oso jende ona ezagutu genuen eta lagun asko egin genuen, lagun hauekin lau egun ahaztezin pasa genuen bueltatu aurretik.

Rio de Janeiro

2008-10-14T02:59:00.000-07:00

Nik uste dut oporretara joateko lekurik onena Rio de Janeiro dela. Brasilgo hiri handienetako bat da, egiaz, bigarrena, Saõ Pauloren ondoren.

Hiri honetan ondo pasatzeko behar den guztia dago.

Oso famatua da Amerikako hondartza onenak dituelako, Ipanema eta Copacabana dira ezagunenak, hotel asko daude auzo honetan. Beste auzo bat oso famatua Leblon da. Han filmatzen dira Brasilgo nobela guztiak, auzo oso polita da eta lasaia, ni joan nintzenean han gelditu nintzen, nire português irakasleak apartamentu bat dauka han.

Baina hondartzara joatea gustatzen ez bazaizu ere, aukera handia duzu han.

Riora joaten bazara ezin zara “Cerro del Corcovado”-ra ez joan, hori pekatua izango litzateke, han dago mundu osoan famatua den Brasilgo estatua erraldoia, “ Cristo Redentor”, eta “Pão de Açúcar”-era ere joan behar duzu. AAh!! Eta garaian bazoaz, mesedez, “carnaval” – iñauterira joan!!!!

Nahiz eta Riok gauza ederrak izan, txarrak ere baditu.

Pobretasun oso handia dago, ziurtasunik ez, gauetan ezin zara bakarrik ibili, oso arriskutsua delako.

Baina guretzat, argentinarrontzat, hori nahiko normala da, zoritxarrez, eta badakigu kontuz ibiltzen leku guztietan…

Hango gauak dira ez zenituzke galdu behar, aukera guztiak dituzu-eta; teatroak, tabernak, diskoak…ufff, mundiala, gehiegi, ez sinestekoak!!!!

Hori bai, zuk portuguêsez hitz egiten ez baduzu, jendea ez da oso atsegina…orduan gogoratu, joan nahi baduzu, lehenengo esadazu mesedeeez!!!!! Ni izango naiz zure gida eta itzultzaile!!!!jajaja

Floreanopolis

2008-10-14T02:49:00.000-07:00

Oporretara joateko lekurik ederrena oraindik ez dut ezagutzen, bidai gutxi egiten dudalako.

Izugarri gustatzen zaidana Brasilen dago, Floreanopolis. Floreanopolis, Santa Catalina, Brasilgo hegoaldeko Estatuan dago. Montevideotik 1500 kilometrora.

Hiri honek parte bat du kontinentean eta bestea irla batean, zubi eder luze batek lotzen du irla kontinentearekin.

Kontinenteko hiria oso polita, modernoa da, industria asko ditu, baita antzinako eraikin ederrak ere.

Kostaldeko ibilibide luze ondo argiztatuak) ikuspegi ederra ematen die bisitariei.

Jatetxe onak aurkitzen dira non Basilgo janaria, alemaniakoa, besteak beste, zerbitzatzen duten.

Gauean oso hiri bizia eta zaratatsua da.

Zubitik pasa ondoren ingurunea aldatzen da. Mendiak, aintzirak, zuhaitzak, landareak, berdearen ederra!

Eta bat-batean, menditik jaisten direnean hondartzak eta ozeanoa agertzen dira. Ozeano Atlantikoa. Hondartzek irla osoa inguratzen dute, denak desberdinak dira. Bat, bestea baino politagoa.

Kostaldean, eta hondartzan jatexe txikiak badaude. Han izkirak, txipiroiak, karramaroak, eta abar jaten dira garagardoarekin, caipirinharekin, edo.

Irla honetan paisaia, eguraldia, giroa, jendea, atseginak dira. Brasilgo jendea oso alaia eta jatorra da, umore ona du beti. Haien musika ere asko gustatzen zait; zambak dantzatzera animatzen zaitu eta bossa-novak giro lasaiagoa sortzen du hitz egiteko, edo bakean gelditzeko itsasoari begiratzen diozun bitartean.

Niretzat edozein lekutan, itsaso ondoan ibiltzea, itsasoko produktuak jatea, eguzkiaren azpian etzanda egotea, lagunarte atseginarekin egotea, oporrak dira.

Zuberoa

2008-10-14T02:44:00.000-07:00

Agur denei , nire iritzia erranen dizuet, badakit ez dela oso objektiboa, baina hori pentsatzen dut.

Jakina, nire ustez, leku ederrena Eskual Herria da, baina Eskual Herriaren barnean , Xiberoa da lekurik ederrena, zalantzarik gabe.

Xiberoa , Eskual Herriko probintzi ttipiena da eta ekialdean dago. Xarma berezia du bere mendiekilan eta bere oihanekilan , leku oso ederra da.

Xiberoko historia oso aberatsa da , egia da Xiberoa ez dela handia, baina populu ttipienak badu bere balioa; oso eskualdunak dira eta eskual kultur handia ukan dituzte.

Han pastoralak , maskaradak eta koblakari handienak sortu ziren . dira.

Jendea xibereraz mintzatzen da , eskualki oso eztia da entzuteko.

Otsailetik martxuarat han egon nintzan nintzen , nire familiaren sorlekua ezagutu nuen eta familiaren sortetxea ere aurkitu nuen.

Harat Uruguaiko beste eskualdun batekilan joan nintzen , han jende anitz ezagutu genuen, eta ohore handiena izan zen , Niko Etxartekilan egon ginela eta gainera bere etxean egun batzuk pasatu genituela .

Egia erran behar bada , etxean bezala sentitu nintzen Xiberoan .

Gotainen , Xiberoko herri ttipi batean , musika besta izan zen eta Niko Etxartek eta Mixel Etxekopartek Etxahun Barkoxeren Montevideoko kobla kantatu zuten. Harriturik geunden.

Mendozako hegoaldea

2008-10-14T02:39:00.001-07:00

Kaixo zelan zabiltzate? Ni argentinarra naiz, Tandilgoa. Euskara ikastea asko gustatzen zait.

Nire ustez oporretara joateko lekurik ederrasko daude Argentinan. Ederrenak: Iguazu ur jauzia, Perito Moreno glaziarra eta Canales Fueguinos.

Gehiago ere badaude, esaterako, Quebrada de Humahuaca, Talampaya, Valdez penintsula, Ilargiaren harana eta abar.

Dena den, gehien harritu ninduen tokia Mendoza probintziaren hegoaldea da.

Argentinaren mendebaldean dago. Han pasai ezberdinak ikusi ahal ditugu. Andes Centrales mendikatea, sumendi batzuk, ur jauziak, ur termalak, malkar mugagabeak eta ibai luzeak.

Hiri inportanteena San Rafael da. Malargueren iparraldean dago. Handik txangoak hasi ahal dituzue. Hango jendea oso ona da, atsegina eta maitagarria.

Toki hau unibertsitatera joan nintzenean ezagutu nuen. Geografia ikaskideekin eta irakasle batzuekin joan nintzen. San Rafaelen hotel txiki batean geratu ginen.

Hiria oso polita zen, eta handia. Sosneado susmendia ezagutu genuen, eta han, arbola baten azpian geratu ginen txingorra ari zuelako. Txingorra arraultz bat bezalakoa izan zen. Sumenditik 40. errepidetik jarraitu genuen, bertako malkar mugagabeak gozatuz.

Los Mollesek ur termalak ditu eta oso txikia den hotel bat bakarrik.

“Los Molles”etik hurbil ur jauzi txiki-txiki bat dago. Bere ura hotzegi zegoen eta ura ukitzean gure odola zihatu zen.

Handik Diamante Ibaiara joan ginen, momentu hartan eraikin ari ziren Agua del Toro zentral hidroelektika ezagutzera.

Hurrengo egunean Atuel ibaia korritu genuen, eta bere zentral hidroelektrikoak ( Haran Handia; Nihuil I, Nihuil II eta Nihuil III).

Beno espero dut ezagutzera etorriko zaretela, toki zirraragarri baita. Etortzea erabakitzen baduzu, ez zaizu damutuko.

Txileko hondartzak

2008-10-14T02:04:00.001-07:00

kaixo lagunak:

Oporretara joateko lekurik ederrena zein den jakin nahi duzue ?.

Nire ustez, Euskal Herria da, baina orain ez naiteke joan, oso garestia da, orduan Txilerekin konformatzen naiz.

Txile hurbil dago: 400 km., baina Andeak gurutzatu behar ditugu. hori zaila da batzuetan, neguan bereziki, zergatik?:

Neguan, elurra egiten duenean, igarobidea ixten dutelako eta ez dagoelako pasatzerik. Jendea hamar edo hamabost egunez gelditzen da, Txilen edo Argentinan.

Beste urtaroean neguan baino errazagoa da; hala ere, urtarrilean, jende askok bidaiatzen du, orduan, aduanan denbora asko pasatzen dugu.

Beno, hauek arazoak dira, baina Txilek abantaila handiak ditu gurezat:

1º- Hurbil dago.

2ª-Hiri askok, adibidez, Viña del Mar, la Serena, Coquimbo, eta abarrek, hondartza ederrak eta handiak dituzte.

3ª- Eguraldia ia- ia ideala da, niretzat: ez hotza, ez beroa egiten du eta ia euririk ez du egiten.

4ª-Hau onena da, nirezat noski: denda asko dago eta gainera oso onak dira.

Nire arropa guztia, hangoa da. Niri erostea asko gustatzen zait eta Txilen neure buruari gustua ematen diot

Lehengusuekin edo lagunekin erostera joaten naiz, eta likidazioak eta eskaintzak aprobetxatzen ditugu. Hau pagotxa!

Nahi bazenute nik lagunduko nizueke!!!! agur.

Calafquéngo aintzira

2008-10-14T01:50:00.000-07:00

Nik oporretako leku gutxi ezagutzen ditut. Haien artean, nire ustez, lekurik ederrena Txileko hegoaldea da. Beste leku eder batzuk ezagutzen ditut, adibidez, zenbait leku Argentinan, Uruguain, Perun eta Txilen. Perun, Machu Pichu oso ederra da, eta Txilen leku polit asko daude, baina nik uste dut oporretara joateko lekurik ederrena Txileko hegoaldea dela, hobeto ezagutzen dudalako eta gauza asko egin daitezkeelako. Txileko hegoaldea ez da tipia, orduan toki asko daude leku hartan.

Txileko hegoaldea oso berdea da, itsasoa, mendiak, aintzirak eta oihanak ditu, jende gutxi bizi da han, eta izadia garbia da. Hegoaldeko jendea Santiagoko jendea baino lasaiagoa da. Nire familiarekin urte askotan joan naiz hara udako oporretan, gutxi gorabehera 10 urte. Gehienetan Calafquén aintzirara joaten ginen. Han, kanpin batean izaten ginen. Hastapenean ez zen kanpina, leku bakartia baizik. Lekuko familia indiarra zen jabea. Batzuetan bakarrik ginen oporretako denborarik gehienean. Urte batean ez genuen inor ikusi hiru astean, eta leku guztia genuen guretzat. Kanpin hartan izaten ginenean, gauza asko egiten genituen, adibidez, aintziran bainatu, txalupaz, bizikletaz, motorraz edo zaldiz ibili, hondartzan egon, futbolean edo beisbolean jokatu, arrantzatu eta abar. Eta, noski, inguruko beste tokietara joaten ginen, natura-parkera, termetara edo herri batzuetara, besteak beste.

Azokatik mendira

2008-10-14T01:16:00.000-07:00

Nire igandeak normalean oso lasaiak dira, batzuetan aspergarriak, oso berandu jaikitzen naiz , gosaldu eta gero ateratzen naiz feria batera (nire etxetik hurbil dagoena) , liburu interesgarriak aurkitzeko edo musika berezia (latinoamerikar musika, Rock-a, Jazz, etb) , beti gauza bitxiak aurki dezaket.

Bidaia hori egin eta gero itzultzen naiz nire etxera nire familiarekin gosaltzeko (aitite, amama, ama eta bar.). Gosaltzen amaitu eta gero, unibersitateko ariketak egiten ditut, pianokoak eta baxukoak.

Hemen, Txileko Santiagon, jarduera kultural asko daude, baina igandean, domekan, leku asko itxita izaten dira; orduan mendira bizikletaz joaten saiatzen naiz, nire etxea coordillera de los Andesetik hurbil samar dago eta.

Ez zait gehiegi gustatzen telebista ikustea; horregaitik saiatzen naiz kalera ateratzen, etxean geratzea tristea aurkitzen dut eta.

Mendira joan naitekeenean bi ordu dira igotzeko (lehen ikuspegirako lekura) eta beste bi ordu jaisteko, modu honetan ematen dut eguna.

Bukatzeko, esan behar dut igandeak ez zaizkidala batere gustatzen.

Arratsaldeko matea

2008-10-13T08:46:00.000-07:00

Nolakoak dira nire igandeak?, zirkunstantziak nolakoak diren. Adibidez: Gaur, igandea da, eta arratsaldean, ni lagunekin zelaira joan naiz, matea edatera eta hitz agitera. Orain, ohera joan aurretik, ariketak egiten ari naiz. Goizean egunkaria irakurri dut, gero etxea garbitu du eta lorategia zaindu dut, ahhhhhhh! espaloia garbitu dut, noski. Eguerdian bazkaldu dut, janari arina, pixka bat argaldu nahi dudalako. Aurreko igandean, ordea, egun osoa, garbiketa orokorra, egiten pasatu nuen. Nik, beti, urtaroak aldatzen direnean, garbiketa orokorra egiten dut. Gainera, aurten nire lorategia, margatu dut, ehhhh, nik ez, pintoreak bai. Hala ere, lan gehiago neukan. Jeneralean, igandea arratsaldean lehengusinaren etxera joaten naiz, matea edatera eta pastak jatera. Han sendi osoa elkartzen gara, honela, astero denok ikusten dugu elkar Zergatik igande honetan ez naizen nire lehengusinaren etxera joan????, bera eta senarra oporretan daudelako.

Mendozako armarria

2008-07-02T06:54:00.001-07:00

Aldaketa asko izan arren (1819. urtetik), azkenean, 1941ko urriaren 25an armarriaren itxura hau onartu zuten Mendozako konstituzioan.

Armarriak forma obala dauka. Obaloaren goiko erdia urdin argia da eta azpikoa, txuria. Erdi honetan (azpikoan) bi esku gurutzatzen dira eta biak pika, astamakila bat hartzen dute. Pikaren goian “gorro frigio” dago (Frigia txano hori erabiltzen den Asia zaharrako herri bat zen). Eskuen behean oparotasun-adar bat dago eta han ikusten diren: mahatsak eta “aireko krabelinak” edo “claveles del aire” (oso lore arruntak hemen). Obaloaren goian, eguzki atera berria agertzen da. Bi aldeetatik, bi erramuk girlanda obaloa inguratu egiten dute. Azkenean, zinta txuri-urdin argi batek girlandak biltzen ditu.

Sinbologia

- Eguzki atera berria: Nazio-batasuna. Eta eguzki-printzak Mendozako departamendu bakoitzaren irudiak dira. (representa cada uno de los departamentos mendocinos)

- Esku gurutzatuak: Anai-arreben batasuna.

- Pika: Lana.

- “Gorro frigioa”: Erredentzio eta askatasunaren ikurra da.

- “Aireko krabelinak” eta mahatsak: Hauek lurralde honen gauza tipikoak dira.

- Erramu girlandak: Garaipenaren ikurra dira.

- Zinta: Lurralde hauek independizatu zituzten abertzaleek zinta hori 1810. urteko iraultzan erabili zuten.

- Urdin argia: Hemengo zeruaren kolorearen irudia da (hemen zerua ia urte osoan hodeirik gabe dago).

- Txuria: Elurraren eta gure mendien kolorea da. Gainera araztasunaren ikurra da.

Argentinako bandera

2008-07-02T06:44:00.000-07:00

Argentinako bandera“escarapela”ren-eratorpena dela esan dezakegu.

1810ko erreboluzioan, abertzaleek zinta urdin argia eta txuria erabiltzen zuten: “escarapela” ezaguna. Zintaren koloreak, oraindik Borboien dinastiaren sinboloa da (Juan Carlos de Borbón-ek erabiltzen zuen bandak banda urdin argi eta txuriak frogatzen du). Borboiek monarkia konstituzionala defendatzen zutenez, hemengo abertzaleek kolore horiek hartu zituzten. Horrekin, iraultzaileek monarkiaren alde eta Frantziako liberalismoaren kontra zeudela jakinarazi nahi izan zuten. Gainera, Fernando VII erregarekin (momentu hartan Napoleon Bonaparteen presoa zen Baionan) leialak zirela erakusten zuten.

1811. urtean, Manuel Belgranok (ekonomilaria, abokatua, eta militar ere bilikatu zena), bi koloreko zinta hori erabiltzeko agindu zuen; batez ere, errealisten, erregezaleen desberdin izateko. Horrela, nahasketak sahiesten ziren, erregazaleek normalean gorria erabiltzen zuten eta.

Eskarapelak

Manuel José Joaquín del Corazón de Jesús Belgrano (hori bai izena!!! jajaja)

1812ko otsailaren 27an, Belgranok bi artilleria-bateria jarri zituen Rosarion (gaur Santa Fe-ko hiri nagusiena da, nahiz eta probintzia horren hiriburua ez izan). Bateriek Askatasuna eta Independentzia zuten izena. Egun hartan, eta Lehenengo Gobernu Abertzalearen baimenik gabe, Belgranok banderaren zina egin zuen. (benetan, Kongresu Konstitzionalaren zina izan zen). Dirudienez, bandera hura María Catalina Echevarría de Vidal-ek egin zuen, Villa del Rosarion bizi zen auzoko batek.

Nahiz eta atzera-aurrera asko egon, azkenean Belgranok proposatu zuen bandera 1816. urtean aprobatu zen, Provincias Unidas del Sud-en (gaur Argentina) independentzia ondoren. Harrezkero, aldatu batzuk egin dira. Gaur gure bandera hau da:

Bukatzeko, kontatako dut banderaren eguna ekainaren 20an ospatzen dela, Belgrano egun hartan hil zelako (hemen ia jai ofizial guztiak pertsonaia ospetsuren baten heriotzaren egunean ospatzen dira; ez dakit zergatik) A! Ia ahaztu zait: Rosarion banderaren monumentua dago eta ikustea merezi du, oso polita da eta.

Tandilgo “Gure Etxea” euskal etxearen historioa

2008-06-17T02:37:00.001-07:00

1949^koazaroaren24^an, Tandilgo toki batzuetan geratu zen euskaldun talde batek sortu zuten. Baina sorrera hura ez zen euskaldun-jardueraren hasiera, Tandilen.

Hasieran, Tandilen, euskaldunen migrazio-lekualdatzeaK nekazaritza-produkzioarekin zerikusia izan zuen. Euskaldunek, beste talde etnikoak bezala, herritarren interesen alde egitea bilatu behar baitzuten. Horregatik euren kultura ezberdina ari izaten ziren. Adibidez: kirolak, ohiturak, eta jantziak. Euskaldunen toki sozialek, ostatuek, hotelek, beren ohiturak zabaldu zituzten eta Argentinar batzuk ere jaso zuten kultura hori.

El Bilbaino” eta “El Vizcaíno” dendak; “La Esperanza”,” Maritorena”, “Kaiku” Ramirez, “Euskalduna” , ostatuak izan ziren. Horietan antolatu zituzten lehen erromeriak..

Garai hartako gonbidapen batek esaten zuen: “ezin da euskalduna izan Bilboren erorialdia ospatzeko meza antolatzen duena. Ezin da euskalduna izan etsaiak herri euskalduna menderatu eta suntsitu duela ospatzen duena..”

40 hamarkadan euskaldunek berriz elkartearen beharra sortu zuten euskaldun atzerriratuak Tandilera iritsi ziren.

40 hamarkadan euskaldunak elkartzeko beharra sentitu zuten euskaldun atzerriratu berriak iritsi ziren Tandila. Haien artean iritsi ziren: Gumersindo Berra (Donostiakoa), Isidro Legarreta (Hernanikoa), Cruz Ormaechea (Gernikakoa), Josedtxu Berrozpe eta abar.

1949^koazaroaren 24^anlehen jai egin zuten, Necocheako Euzko Etxearen kolaborazioarekin. Egun hartan jaia bukatuta, “Gure Etxea” sortu zuten.

Izateratze haren helburua euskaldun guztien etxea zen, Tandilen bizi ziren eta bere zonan. Lehen lehendakaria Gurmesindo Berra izan zen. Fundatzaileen artean Antonio Berza, Juan Calvo, Jacinto Urrestarazu, Domingo Castillón, Eduardo Auzmendi, Pocho Mujica, Luis Esnaola, Basilio Usandizaga, Otilio Galicia, Juan Loustau, Juan Jauristi, Juan Goicochea, José M. Quillehauquy , Eduardo Macaya, Angel Tuculet, Zarazola, y Berrozpe anaiak zeuden.

Hamarkada batean erakunde bat ez ezik, egintzak ere antolazen menturatu zituzten. Antolatzen ere ahalegindu ziren.

Hasieran ez zuen egoitzarik eta posta-trukeak 9 de Julio kalearen 444^aneta “Alem”en 840^an. 1951ko irailaren 8^an lehen etxea ireki zuten, 9 de Julio kalearen 894^an. Artista askok eta pertsona nabarmenek laguntza eman zioten Gure Etxeari. Haien artean Padre Mallea, Iñaki de Azpiazu.

“Gure Etxea”k sendotasuna lortu zen, nortasuna ere bai. Eta horrela azaldu zuen bere burua Juarezen, Ayacuchon,Chillarren, Rauchen eta beste hiri batzuetan. Toki haietan dantzak erakutsi zituen,eta koroa.

Lehen dantza taldean Jose Berrozpe, Isidro Legarreta, Faustino Olaechea, Agustín Galicia, Francisco Cabanas Oteyza, Larzábal, Hernani Mozo, Susana Elissondok eta abar parte hartu zuten.

Jesus Goicoak lehen koroa antolatu zuen eta haurrak ez ziren” gure etxea”ren inguruan gertatzen zenetik kanpo egon.Dantza Taldearen lehen zuzendariak, Francisco Olaechea txistulariak, dantzak irakatsi zituen.

1953^an Berrak Gernikako Arbolaren urtadar bat landatu zuen, Independentzia plazan.

1960^aren eta 1974^aren artean “Gure Etxea” asko makaldu zen eta euskaletxearen oinarriak hil ziren (Goicoa eta Olaechea).

Orduan konturatu ziren jarrera aldaketa eta irudi aldaketa beharrezkoa zela. Eta Roberto Lejarretaren etxean berriz funtzionatzen hasi zen Gure Etxea. Eta toki hartan lehen aktaren liburua non sinatu zuten, 1962an otsailaren 25^ean.

1972an “Euskaldunen Iturria” Tandilgo intendentziari eman zion, Tandilen 150 urteak ospatzeko.

1974^ko uztailaren 24^an, Gure Etxearen egoitza berria erosi zuten, Sarmiento kaleko 1079^an.

“Gure etxea”k bi “ semana nacional vasca” antolatu zituen, 1979^an eta 1992^an.

Mendozako Denak Bat Euskal Etxea

2008-06-17T02:35:00.002-07:00

Gure Euskal Etxea 1956an sortu zuten, munduko bolada handiarekin. Horrexegatik, Argentina osoan momentu hartan Euskal Etxe asko fundatu zuten. Euskal Etxeari “Denak Bat” izena jarri zioten, eta Cordoba kalean euskaldun guztiak eta haien ondorengoak elkartzen ziren egunero euskal herriko ohiturak birsortzeko eta ekintza desberdinak elkarrekin egiteko.

1985ean lurrikara handi bat gertatu zenez gero Euskal Etxea erori egin zen. Etxea konpontzeko dirurik ez zeukatenez, saldu behar izan zuten. Diru hura gorde zuten aurrezki-kutxa batean.

Hamahiru urte pasa ondoren, 1998an, berriro elkartu ziren Mendozako euskaldunak, baina fundatzaile gehienak hil zirelako beren seme-alabak, eta euskal herriko ekintzak antolatu zituzten. Hasieran Maria Auxiliadora eskolan eta Katala etxean elkartzen ziren, gorde zuten diruarekin etxe berria erosi zuten arte, 2001ean. Oso baliotsua da, dirua gorde ez ezik, baita emandako interesak zeudela ere, etxea erosteko. Momentu hartatik etxe horretan elkartzen dira eta musean jolasten, euskara ikasten eta dantzak egiten dituzte.

Montevideoko Haize Hegoa

2008-06-17T02:35:00.001-07:00

Euskal Etxeen historia bereziki Uruguain oso aberatsa da.

Bertan sortu zen Euskal Etxe zaharrena, gaur egun desagerturik dago, hala ere montevideon bertan bi ditugu.

Nire Euskal Etxea Haize Hegoa deitzen da, Montevideoko Euskal Etxe gazteena da, 25 urte ditu. Bertan Euskal Etxearen barnean ekintza asko egiten ditugu: tailerrak, afariak., tabernak , dantzan etabar....

Aspaldian euskal dantzak ematen ziren, gero poliki-poliki euskarako ikastaroak egiten ziren, horregatik gaur egun euskara Euskal Etxeko gai berezia da.

Duela hiru urte, euskara Errepublika Unibertsitatean egonen da.

Hilabete oroz ere, euskal kultur solasak egiten dira euskaldunen eskolan

Horrela da gure Euskal Etxeko historia, txikia baina guretzat oso garrantzitsua.

INSTITUCIÓN DE CONFRATERNIDAD VASCA “EUSKAL ERRIA”

2008-06-17T01:56:00.000-07:00

“Euskal Erria” Montevideoko Euskal Etxearen 96 urteko historia laburtzea ez da lan erraza.

Institución de Confraternidad Vasca (Euskal Anaidetasuneko Erakundea) “Euskal Erria”, Montevideon, Uruguayn jaio zen 1912.ko martxoaren 30.ean, Zazpi lurralde historikoetako euskaldun guztientzat eta hain ondokoentzat ongia egiteko euskal elkargoa fundatu nahi zuen euskaldun taldearen lanari esker.

1912.ko uztailaren 1ean sortzaileak bildu ziren kontseilu-artezkaria aukeratzeko eta estatutuak bozkatzeko. Estatutu barruan arau banakoa, singularra, zegoen. Arau honek elkarkideen berditasun sentimenduari buruz hitz egin du: Erakundearen lehendakariak txandaka, iparraldekoak eta hegoaldekoak izan beharko ziren. Urte horretan bertan, azaroan, Nicolás Inciarte jaunak, Euskal Erriaren lehendakariak entzun zuen San José kalean eraikin bat saltzen zutela. Eraikin hau oso ezaguna zen, han frontoi famatua zegoelako “San José kalean Frontoia” izendatu zen. Inciartek pentsatu zuen oso egokiera ona zela eta ezin zutela galdu beren egoitza frontoi eta guzti izatea.

Erakundeak erosi ezin arren, Inciartek erosi zuen eta 1913etatik 1926etara Euskal Erriak alokairua ordaintzen zuen. Azkenean 1926.an erakundearen izenean jarri zuen.

Hamar hektareako eremua ere erosi zuten “Recreo de Malvín” izendatu zen. Han, Euskal Herriko erromeriak bezala, elkarkideak biltzen ziren jaiak ospatzeko, kirolak praktikatzeko, kontzertuak egiteko, eta abar. Lur hartan hiru Gernikako arbolaren urtume landatu zituzten, eta han daude. 1949.an Recreo de Malvin-a saldu zioten Errepublikako Unibertsitateari.

Gaur Zientziako Fakultatea dago eta ondoan Pariseko Pasteur Institutoaren Ameriketako lehen egonlekua.

Urte hauetan Euskal Etxeak proiektu asko bultzatu eta egin zituen. Helburu argiekin egintzak, kultura, eta euskal ohiturak zabaltzeko. Pedro Parrabere jaunaK Euskal Errian urte askoz lan eginzuen. “Euskal Erria” aldizkaria sortu zuen. Lehen zenbakia 1912.ko abuztuaren 4an atera zen. Guztira mila eta hiru ale argitaratu zituzten. Euskal Etxeko aldizkari urtesuena den aldizkaria orain dela bi urte DVD-an pasa zuten.

Euskal Erriaren helburu bat, ongia egitea zen eta behartsuei laguntza ematen zieten. Emakumeen batzordeak hilero janariak eta arropa banatzen zizkien behartsu euskaldunei ez ezik, laguntza behar zuen edonori ere.

Gabonetan bostehun inguru pertsona egoitzara hurbiltzen ziren haien “canasta de Navidad” – gabonetako saskia jasotzeko.

Gainera, etorkinak iritsi zirenean, Euskal Errian bere etxea aurkitzen zuten. Bertan etxea, lana, aurkitzeko laguntza ematen zieten.

Helburu barruan, instrukzioa ematea zegoelako ere, eskola bat 1925an fundatu zuten. “Euskal Erria” Irakaskuntza Institutu honen gai ofizialak irakasten ziren eta hizkuntzak gainera, frantsesa eta euskara. 1925. amaieran Uruguayn lehen aldiz, Mendibil Apaizak euskara azterketa jarri zien ikasleei.

Musika, dantza eta abesten ere irakasten zuten. Erakundearen gela nagusi batEK Euskal Erriaren txistulari famatuaren izena dauka: Antonio Michelena.

Dantza taldea eta musikoak oso ezagunak izan ziren Montevideon eta Uruguayko beste Departamentuetan.

Euskararen alde egon ziren beti eta idei ezberdinak eragin zituzten. 1944an Errepublikako Unibertsitatean euskara katedra sortu zen, eta Euskararen Eguna ospatzen hasi ziren.

“República Argentina” eskola publikoan eta Euskal Etxean euskara ikastaroak ere ematen ziren. (Gaur egun Euskal Etxean ikastaroak jarraitzen dira).

Euskara hitz egiten zuten elkarkide asko zeuden eta haien artean, Bingen Ametzaga.

Ametzaga kultur batzordean zegoen eta kultura eragiteko lan egiten zuen. Shakespeare-ren “Hamlet” eta Juan Ramón Giménez-en “Platero eta biok” itzuli, euskal liburua kluba eta Euskal Erriaren liburutegia sortu zituen liburu kopuru handi eta garrantzitsuekin.

Euskal Etxearen frontoian, trinketea egiaz, pilota txapelketa nazionalak eta nazioartekoak antolatzen ziren hasieratik. Uruguayko pilotariek, munduko txapeldunak ziren Bernal eta Iroldiek, besteak beste, gure trinketean jolas egiten zuten.

Pertsona garrantzitsuak gure Euskal Etxea bisitatzen zuten eta orain ere etortzen dira. Ohorea da guretzat Lehendakari José Antonio de Aguirre Uruguayra iritsi zenean eta bere berberatasuna berreskuratu zuen Euskal Erriaren kontseilariak eta elkarkideak bere zain zeuden. Gero, bi aldiz gehiago itzuli zen gure Euskal Etxera.

Honela egin zuten Lehendakari guztiek, nortzuk bisitatzen zuten eta dute gure etxea.

Atzo eta gaur egun bezala Euskal Errian ailegatzen dira. Lehendakariak, Euskal Gobernuko agintariak, Errepublikako Presidenteak, Ministroak, euskaldun eta uruguayko gizarteko, arte-aren, eta kulturaren pertsona ospetsuak.

Denbora pasa ahala, zailtasunak handitzen ala txikitzen dira, egoera soziala aldatu egiten da, pertsonak etortzen eta joaten dira; baina Institución de Confraternidad Vasca “Euskal Erria”-ren izpiritua eta helburak ez dira aldatuko: edozein etorbideko jatorriko euskaldunak eta euskaldunen ondorekoak ondorengoak hartzea, ongia egitea, laguntza ematea, euskal kultura eta baloreak zabaltzea, nortzuk garen egiaztatzea.

Mendozako Euskal Etxearen historia

2008-06-16T02:43:00.000-07:00

Mendozako euskal etxearen hasiera 1956. urtean hasi zen. Urte hartan, Euskal Herritik Mendozara etorri ziren euskaldun batzuk bildu ziren eta beren etxea, beren lekua elkartzeko egitea erabaki zuten.

Alicia Aguirren aitak, Galarragak, Salvarredik, Belaunzaranek, Leceaek… dirua bildu eta azkenean leku bat erosi lortu zuten.

Euskal etxea eginda, berehala ezaguna egin zen. Nahiz eta nik ez ezagutu, aitak eta aitonak (haiek ez dira euskaldunak) euskal etxearen taberna oso ezaguna zela kontatzen didate eta gehienetan ostiraletan joaten zirela afaltzera. Helbidea ere gogoratzen dut: Córdoba kalean. Horrela urte askoz funtzionatu zuen baina 1985ako lurrikarak eraikina errautsi zuen. Harrezkero, urte asko eman zituzten elkartu gabe. Azkenik, euskal etxea saldu eta ateak itxi ziren.

Dena den, 1998. urte inguruan kide zaharrak berriro elkartzen hasi ziren; orain beren seme-alabekin eta ilobekin. Urte batzuetan beste leku batzuetan bildu ziren (Centro catalán, Colegio María Auxiliadora, etb.) eraikin berria erosi arte, 1985etan jaso zituen diruarekin. Hori 2001. urtean gertatu zen. Ni momentu horretan sartu nintzen, dantza taldean.

Gaur etxe berrian gaude. Noski, jende asko joan-etorri eta aldaketa asko gertatu arren (ni euskara ikasten hasi nintzen eta ez nago gehiago dantza taldean, adibidez), euskal etxeak oraindik funtsa mantentzen duela uste dut (a pesar de todo, jaja). Hori bai, asko dago egiteko, hobetzeko eta badaude arazo asko ere konpontzeko, leku guztietan bezala. Baina pentsatzen dut hemengo euskal etxeak etorkizun ona eduki ahal duela. Horregatik lan egiten jarraitzen dut nik.

Mendozako euskal etxeko "gaztetxea"

Argentinan ligatzeko III

2008-06-10T06:17:00.000-07:00

Euskal Herrian ligatzea ezinezkoa dela esaten bada, Argentinan, berriz, hain zuzen ere kontrakoa esaten da. Noski, esaten ez dena ligatzeko lan egin behar dela da! Horregatik hemen aholku txiki batzuk irakurriko dituzu:

Argentinako emakumeak oso neska politak dira, ez dago dudarik. Hori bai, jakin behar duzu “histeriko” , “zail” samarrak ere badirela. Alegia, gau osoa neska atsegin batekin egon ahal zara eta beharbada ez da ezer gertatuko.
Hemengo emakumeei “gauza politak” entzutea gustatzen zaie. Batez ere, que las hagan reir izugarri gustatzen zaie.
Emakumeek ez dute inoiz aurrea hartzen (horrela, zoritxarrez lotsatiok aukera gutxiago daukagu beti)
Dirurik ez baduzu, polita ez bazara, ez dago arazorik; hala ere, barregarria, jatorra bazara arrakasta handia ere eduki ahal duzu emakumeekin!
Bukatzeko, oso gauza inportante bat jakitea gustatuko zaizu: atzerritarrek hemengo gizonek baino aukera gehiago izaten dituzte; batez ere Europakoak direnean. Geroago, Europako latinoak (Espainiakoak, Italiakoak gehienetan) arrakasta ikaragarria daukate.
Horregatik (nahiz eta latinoa ez izan), hitz egiteko Iberiko doinua baduzu, aprobetxatu!!! Noski, hitz batzuk euskaraz esateak ere asko lagunduko dizula uste dut (beno, niri, behintzat, lagundu zidan, jajaja)

Uruguain ligatzeko II

2008-06-10T04:03:00.000-07:00

Nik ez dakit oso ongi nola den Argentinan, baina Uruguian eta Euskal Herrian kontuak oso desberdinak dira.

Uruguaiko asteburuetan , tabernara joaten gara, leku ona da ligatzeko.

Gure tabernak ez dira gauza bera, ez dugu poteorik , beraz normalki leku batean denbora luzea edukiko duzu neskekin hitz egiteko.

Beste gauza garrantzitsu bat da, hemen ligatzeko, dantza egin behar duzula. Hemen gauza horrela da, barratik ezin duzulako ligatu.!!!

Gero gauean , afaltzera gonbidatu ahal duzu; hemen jatetxe oso onak dauzkagu.

Uruguaiko haragia jatea gomendatzen dizuet, oso ona da eta!

Zorte on, Ameriketako neskekin ,

Argentinan ligatzeko II

2008-06-09T08:15:00.000-07:00

Ikerteta bat egin zuten nola ligatzen duten argentinakoak ikasteko. Nik ez nekielako. Ikerketa hori nire ikasleen artean egin nuen. Nire konklusioak hauek dira: Estrategia asko existitzen dira. Haiek dira:

Pulpeo teknika
Exhibizionismoa
Berotzea
”Dar la chapa” teknika
“Bai, esan duzula” teknika
Deprimituarena egitea
Mozkortzea
“Boy” estrategia.

Pulpeo” teknikak ez du ezaugarri físiko berezirik behar, pertsona guztiek balio dute., eta dudarik gabe, hau da gehien praktikatzen den sistema. Baina ez da erraza teknika ikastea. Fintasun handia behar delako, eta barregarri ez geratzeko egoerara moldatu behar delako. Gainera, Beharrezkoa da pertsona baikorra, alaia, eta atsegina izatea. Hurrengo pausoak ere behar egingo duzu:

AURKEZPENA ETA NESKA EZAGUTUZEA: hurbildu zaitez eta esan ezazue kaixo, irribarrea ezpainetan eta begikotasun handirekin. Hori eginez gero galdetu iezaiozu bere izena zein den, irribarreari utzi gabe. Orduan zure aurkezpena egin . Eta elkar bi musu izan itzazu. Momentu horretan, masaila zure ezpainetan estutu, segundu erdiz; bitartean gerritik hartu ahal duzu, edo bizkarretik..

ELKARREKIN LAGUN EGITEA: beharrezkoa da pertsona ireki bezala aurkeztea. Hitz egin ezazu lehen bururatu zaizuna. Baina ez zaitez inoiz isillik egon. Oso inportantea da senargaia duen galdetzea. Sernagairik ez badu, ez duzu arazorik. Baina badu, zer egingo duzun pentsatu behar duzu

BERE KONFIANTZA IRABAZTEA: bere konfiantza irabazteko behar ezazu normal. Rollorik gabe. Ezin duzu otsoaren antza izan. Inoiz ez zaitez hurrengo pausora pasa, konfiantza lortu ez baduzu.

ORAIN HARREMAN SENTSUALAK IZAN AHAL DITUZU. Kontaktu sentsuala kontaktu fisikoa da, es da sexuala, aurretiko harreman sexualak egiten dituena bezala.

KONTAKTU SENTSUALA IGOTEN DA. Harekin kontaktu sentsualak izan behar dituzu edozein egoeretan.

AZKENEAN EZPAINETAN MUSUAK

Exhibizionismo teknika: oso mutil xarmangarria izan behar duzu eta hori erabili behar duzu. Zure erogenoalde erakutsi. Teknika honetan, pausoak dira:

Exhibizionismoa
Aurkezpenak
Exhibizionismoa
Elkarrekin lagun egitea
Exhibizionismoa
Musuak ezpainetan

Espero dut estrategia hauek erabiltzea, eta arrakasta handi izatea Argentinara etortzen zarenean.

Hemen bi teknika azaldu ditut, baina ligatu ezin baduzu, deitu eta honelako beste teknika batzuk azalduko dizkizut.

Argentinan ligatzeko...

2008-06-09T07:22:00.001-07:00

Argentinara etorriz gero eta ligatu nahi baduzu aholku hauek zuretzat oso garrantzitsuak izan daitezke.

Euskaraz hitz egiteak ez zintuzke inora eramango, hemen ez dago euskaraz ulertzen duen hainbeste jende, orduan erdaraz saiatu.

Pertsona hori interesatzen bazaizu, edozein gairi buruz hitz egiten utzi, gaia aspergarria izan arren.

Saia zaitez ez gehiago hitz egiten.

Diskoteka batean bazaude, hobea izango litzateke dantzatzea hitz egitea baino, lehenengo hitz egiteko oihuka egin beharko zenukeelako eta gainera dantzatuz kontaktu handia edukiko zenukeelako.

Bukatzeko aholku onena emango dizut: Beti, interesatzen zaizun pertsonak egiten ari dena kontuan izan, horrek esango dizkizu beraren sentimenduak.

Montevideon ligatzeko

2008-06-09T07:04:00.000-07:00

Uruguain, Montevideon, ligatzea ez da hain zaila. Non eta nola jakin behar dugu.

Astean zehar, ostegunetik igandera dira ligatzeko egunak. Astelehenetik, asteazkenera aukera gutxiago dago-eta ligatzeko.

Ostegun gauetan tabernek eta bolitxeek emakume eta gizon bakarrentzat irekitzen dute. Hara joateko eta ligatzeko oso erraza da, giroa oso ona delako eta emakumeak prest daudelako.

Ostiraletan, Alde Zaharra da hirian elkartzeko lekua. Han tabernak, jatetxeak, dantza lekuak badaude eta jende asko elkartzen da.

Gainera, hiru edo lau taberna daude ezkongabeentzat, Estatu Batuetako “single-bar” bezala. Hala ere ez da beharrezkoa single bar-retara joatea ligatzeko, beste lekutan ere emakume atseginak aurkitzen dira.

Larunbatetan gauean ostiraletan bezala.

Larunbatetan eta igandeetan goizean eta eguerdian ibili behar duzu. Non? Pocitos-eko Ramblan, Punta Carretas-eko Ramblan , Golf Parke inguruan.

Norbaitek txakurra prestatzen badizu hobeto. Txakurra emateak elkarrizketa hastea errazten du.

Hemen emakumeok oso sentiberak gara eta animaliak gustatzen zaizkigu. Baina kontuz, ematen duzun txakurrak zure nortasunari buruz hitz egiten du.

Azokak ere leku egokiak dira. Villa Biarritzen edo Parque Rodon azoka famatuak daude. Hara jende asko joaten da asteburuetan gauzak erostera: arropa, zapatak, eskulanak, liburuak. Eta ligatzera ere bai, emakume bakar asko aurkitzen dira erosketak egiten eta saltzaileak. Atsegina bazara, oso erraza da ligatzea.

Hizketan hasi nahi baduzu, zerbait erosi nahi duzula Euskal Herrira eramateko esan ahal duzu.

Euskal Herrikoa izatea abantaila da, emakumeoi gauza berriak gustatzen zaizkigu eta.

Saiatu aditasunez begiratzen, irribarrez ibiltzen, umore onez egoten, eta hitz politak erabiltzen. Seguru laster eta asko ligatuko duzula.

Zer egingo zenuke zuk gutxiago kutsatzeko?

2008-04-14T09:34:00.001-07:00

Nik uste dut egingo hau nukeela:

Uste dut papera birziklatzea premiazkoa dela. Edukiontzi batean egunkariak eta aldizkariak, iragarki-paperak, kartoizko kaxa txikiak eta dendetan ematen dituzten paperezko boltsak sartuko nituzke. Inoiz ez nituzke erabiliko brikak, haur zapiak eta paper zikinak, eta paper plastifikatu, ezkoztatuak edo argizaria emandakoak eta metalizatuak. Kartoizko kaxak tolestu egingo nituzke sartu aurretik. Momentu batzuetan ingururi-eskola batera eraman nituzke birziklatzeko. Ikasleek biltzen dutelako, dirua lortzeko.

pilak saltzen dituen edozein saltokitan aurkituko dudan edukiontzi txiki batean sartuko nituzke: hipermerkatuetan, erloju-dendetan, bitxi-dendetan , optiketan, argazki-dendetan, etxetresna elektrikoen dendetan, elektrizitate-dendetan, eskoletan, etab. Pila berde edo ekologikoak erosiko nituzke. Ahal den guztietan berriz kargatzen direnak erabiliko nituzke.

Ontzi arinak izango nituzke, ez nuke zorrorik edo ontzi eta guzti edukiontzira sartuko. Plastikozko ontziei tapak kenduko nizkieke. Eta Ontziak hutsik (likidorik gabe) sartuko nituzke. Garbitu ere egingo nituzke.

Plastikoak gure bizimodua aldatu badu, hondakin bihurtzen denean, ingurugiroan arazo handiak sortzen ditu, beraz birziklatzea beharrezkoa da. Nik poltsa batean gordeko nituzke, eta kalera aterako nuke, pertsona batzuk, normalean, biltzen dute-eta, birziklatzeko. Nik berdina egingo nuke beirarekin eta beirazko botilekin.

Konposta egiteko material organiko guztiak aprobetxatuko nituzke. Likidoak ez diren janari-hondarrak, hala nola ogia, berdura eta fruten zurikinak, arrautza-azalak, lore eta landareen hondakinak botako nituzke.

Olioa birziklatze gune batera eramango nuke, han biodiesela bihurtzeko.

Zer egiten duzu gutxiago kutsatzeko?

2008-04-14T09:07:00.000-07:00

Zure etxean birziklatzeko modu bat konposta egitea da. Konposta zure landareentzat ongarria da, etxeko hondakin guztiak gorde behar dituzu, eta ontzi batean lurrarekin utzi behar duzu bi edo hiru astez. Lur organiko hori oso ona izango da eta lorategia oso polita izango da.

Beste gauza garrantzitsu bat Argentinan energi krisialdian gaudela da, behar dugun potentzia osoa lortzeko hiru urte behar dira. Orduan fabrikek ez ezik guk ere energia aurreztu behar dugu, energia aurrezteko baliabideak asko dira, batzuk izendatuko ditugu:

Gelan ez bazaude argia itzali.
Telebista ikusten ari ez bazara, itzali.
Garbigailua, mikrouhin-labea eta ontzi- garbigailua erabili orain baino gutxiago erabili
Ez gelditu ordenagailua piztuta.
Egunean argia ez pizten saiatu.

Oso inportantea da kontzientzia hartzea, denok elkarrekin lan egingo eta borrokatuko bagenu, arazoak errazago konponduko genituzke eta gure fabrikek gehiago produzitu ahal izango lukete. Hitz batean, gure herria hobeto izango litzakete.

Zer egiten duzu gutxiago kutsatzeko?

2008-04-14T08:58:00.000-07:00

Galdera erantzutea zaila izan arren (gutxienez niretzat), ideia batzuk idatziko ditut.

Hasteko, uste dut automobilak, kotxeak, oso poluzio-iturri inportantea direla. Horregatik iruditzen zait kotxerik gabe kalera ateratzen saiatzea oso gomendagarria dela. Nire kasuan, gehienetan oinez ibiltzen naiz edo autobusa erabiltzen dut. Asko gustatzen zait bakarrik eta lasai ibiltzea, jendeak esaten duena entzuten, hiria ikusten... Kotxean, ordea, oso kontzentratu egon behar da. Hori ez da oso ona, eta Mendozako zirkulazioarekin... Ai ene!!! Hori bai odisea dela!!!, jaja. Gainera, oinez ibiltzeak sasoian egoten laguntzen du, oso osasuntsua da. Areago, askotan oinez autoz baino azkarrago ailegatzen da, butxadura asko daude eta. Ahal izango banu, beti kotxerik gabe aterako nintzateke; baina beno, batzuetan ez dago aukerarik eta kotxea hartu behar dut (bestetan ere alferkeriak irabazten du, je).

Energia beste gauza inportante bat da. Askotan ez gara konturatzen baina telebista, konputagailua, irratia, etab. Piztuta gelditzen dira eta horrek energia asko kontsumitzen du. Noski, hau ere da kutsatzeko modu bat. Oso garrantzitsua da orduan energia aurreztea.

Zaborrari buruz, (beti posiblea izango balitz) ez nituzke erabili eta botatzekoak diren ontziak erosiko. Adibidez, denok dakigu plastikozko ontziek asko kutsatzen dutela. Orduan, beirazko botilak erabiltzeak gutxiago kutsatzen asko lagunduko luke. Nylon-ezko boltsarekin gauza bera gertatzen da eta alternatiba on bat geure boltsekin erostera joatea izango litzateke. Gutxienez gogoratzen dut txikitan beti nire boltsarekin erostera joaten nintzela; gaur, ordea, edozein dendatan nylon-ezko boltsak oparitzen dizkigute. Noski, gero ez dakigu zer egin poltsa horiekin eta bota egiten ditugu alegia: zaborra gehiago sortzen dugu.

Nolakoak gara argentinarrok?

2007-12-12T02:59:00.000-08:00

Hemen esaten da munduan ez dakitela ezer gutaz… Maradona, tangoa eta haragia izan ezik!.

Kontatuko dizuet nola ikusten dugun gure burua edo, hobeto esanda zer ezagutzen dugun guri buruz… hasieratik esan behar dut, ez dela gehiago…

Argentinarrok matxistak garela esatea gauza arrunta da. Bai, ni ere ados nago horrekin, eta Argentinako amen kulpa delakoan nago. Hala eta guztiz ere, hemengo gizon gehienak parte handia hartu ohi dute etxeko lanetan edo gutxienez, etxeko mantenuan: konponketa txikiak eta abar. Adibidez: bonbilla aldatzea, altzariak konpontzea, lorategi, maskota eta autoaren ardura, igandeko janaria prestatzea, etxeko izapideak egitea... garai honetan gero eta gizon gazte gehiagok, emaztearen pare-parean, etxeko ardura hartzen dute lotsarik gabe, harro. Bikote gazteetan, biek lan egiten dutenez, biek izaten dute umeen ardura.

GFK Group Kontsultoraren arabera, gizon argentinarrak 10 ordu ematen dituzte etxeko konponketetan;munduan, ordea, 7 ordu da batezbestekoa. Ingalaterrakoek bi ordu bakarrik. Orduan aktore zaharrak esan zuen bezala da: hau gizarte matxista da baina emakumeek agintzen dute.

Beste gauza bat Argentinaren ekonomia da. Inork ez du ulertzen zergatik gauden beti hondamendiaren mugan hainbeste baliabide izanda. Txitean-pitean krisialdian sartu ohi gara, baina sartu bezain azkar atera ohi gara. Horregatik, konturatu gab,e pesotik dolarra edo eurora aldaketa egiten dugu. Beti dakigu zenbat peso balio duen dolarrak

Orokorrean, oro har indibidualistak eta eskuzabalak garelakoarekin ados gaude… baita ere… malenkoniatsuak eta kartsuak, harroputzak eta apalak, positiboak eta negatiboak, gauza handiak eta zekenkeriak egiterako prest gaudenak…

Guk txanponaren bi aldeak erakusten dizkiogu munduari, txarra eta ona aldi berean.

Ziklotimikoak garenez, gainera dikotomia betierekoan bizi gara..

“Como Somos” liburuan Carlos Ulanovsky idazleak guri zera esaten du:

Judua bezala kexatu, frantziarraren antza izan, ingalaterrakoa bezala jantzi eta gaztelaniaz egiten duen italiar mota bat da argentinarra. Paul Samuelsonek (ekonomiaren nobel sariaren irabazleak) ironikoki esaten du: “munduan lau estatu mota daude: garatuak, azpigaratuak, Japón eta Argentina.

Azkenean, ez kanpotarrek ez guk ez dakigu oso ondo nolakoak garen.

Nolakoak gara argentinarrok?

2007-12-10T10:19:00.000-08:00

BURUGOGORRA: Egia da euskaldunak gu baino gogorragoak direla. Esaterako, aitonak beti du arrazoia (ba, hori pentsatzen du) eta, nahiz ongi eraman, inoiz ez du esango oker dagoela. Oso zaila da argentinarrei buruz hitz egitea. Gehienak, etorkinak dira ( italiarrak, espainiarrak, alemaniarrak, euskaldunak, judutarrak, eta abar). Euskal Herritik etortzen direnak, bai noski, burugogorrak dira, baina adibidez, judutarrak isilagoak eta lasaiagoak dira. Entzungo dute hitz egiten duzuna eta, ez badaude ados, esango dute edo isilik egongo dira, ez borroka egiteko. Gainera identitatearen defenditzaileak dira. Jendeak defenditzen du identitatea eta, haien tradizioak ere zaintzen dituzte.

SOLIDARIOA ETA KOOPERATIBOA: Argentinarrak solidarioak dira. Hemen jende asko dago etxerik gabe. Batzuek aurkitzen duten kartoiarekin egiten dute “etxea”.

Jende horrek, gehienak, nola irakurri edo idatzi ez badaki, orduan boluntario batzuk, batez ere gazteak, “villa” horietara joaten dira dohainik eta klaseak ematen dituzte. Urtero, arropa lortzen da eta bidaltzen zaio iparraldeko jende apal eta txiroari.

ANTOLATUA: ba, ez gara antolatuak. Esaten da, La Plata, munizipio antolatuena dela. Uste dut, ezetz. Udaletxean lan egiten duen jendea, ez da hain langilea. Adibidez, dokumento bat sinatu behar baduzu( tramitea oso ximplea) sinatu baino lehen, burokrazia handia bete behar duzu. Hori ez da arazoa, baina enplegatuek edozein gauza esaten dute eta egindako tramiteak inoiz ez daude ondo, orduan hasieratik hasi behar duzu, berriro. Udaletxekoak, egia esan, ez dira iaioak, arduragabeak baizik.

TRADIZIOAREN MAITALEA ETA BERRITZAILEA: leku batzuetan, jendeak zaintzen du tradizioa, zelaiko jendeak batez ere. Zelaian, biztanleek “chacarera” eta beste dantzak oraindik egiten dituzte, hirian; ordea, “tangoa” dantzatzen dute. Hala ere, “chacarera” nahiz “tango”a oso famatuak dira eta Argentina osoan dira ezagunak.

SORTZAILEA ETA INIZIATIBADUNA: bai, noski, argentinarrak iniziatibadunak eta sortzaileak dira handitzeko eta aurreratzeko. Hala ere, batzuetan ez dugu tresnarik edo dirurik gauzak egiteko. Gazteen artean, idei berriak eta ineteresgarriak entzuten dira, baina momentu honetan Argentinak ez dezake gara baliabiderik eta, batzuetan ez dago aurreratzerik.

KIROLARIA: Argentinan, kirola oso garrantsitsua da (futbola, saskibaloia, boleybola, tenisa, eta abar) , zorionez, kirola gero eta inportanteagoa da. Gainera, kirolariak trebeak dira, baina batzuk handiuste samarrak.

Orokorrean, argentinarrak pertsona onak eta irekiak gara. Baina, harroak ere badira. Baita emozionalak eta espresiboak ere.

Gauchito Gil

2007-12-04T01:38:00.000-08:00

Bere izena Antonio Mamarto Gil Nuñez zen. Bere garai eta heriotzari buruzko bertsio asko dago.

Batzuek pentsatzen dute 1890ean hil zela, eta beste batzuek 1840 eta 1848 artean izan zela. Baina, denak bat datoz data ezartzean: urtarrilaren 8a.

El Gauchito errugabea zen, eta borroka baten ondorioz hil zen.

Santutegi bat jaso zuten bere ohoretan. Santutegi hau Corrientes probintzian dago.

Jende asko joaten zen santutegia bisitatzera eta kandelak pizten zituzten. Dirudienez, etxearen nagusiak, jendearen joan-etorriaz nazkatuta, Gauchitoren gorputza hilerrira eramanarazi zuen¡n. Gizon hori oso aberatsa zen, eta bere familia oso pozik bizi zen, momentu hartan.

Egun horretatik gauza txarrak pasatzen hasi zen. Bere semea hil zen, arazo ekonomikoak izaten hasi zen, bera ere gaixotu egin zen.

Egun batean emakume batek esan zien, sendatuko zela Gauchitoren santutegia bere lekura bueltatuko balute. Hori egin zuten eta geroztik erabat aldatu zitzaion bizitza etxeko nagusiari.

Sorginak eta aztiak

2007-12-03T04:03:00.000-08:00

Dirudienez, aspaldidanik bizi dira sorginak Hego Amerikan

XVI. mendean gaur egungo Argentinan bertako aborigenek hogeita bi talde ezberdin osatzen zituzten. Haien artean petrikiloak, aztiak eta sorginak ere aurki ditzakegu.

Adibidez, “Tierra del Fuegon” “Selknam edo onas”ak bizi ziren eta haien artean sorginak edo petrikiloak ospatsuak ziren eta errespetagarriak ere bai. “Joon” deitzen zituzten sorgin edo azti hauek gaitasun magikoak zituzten deabruaren kontra borrokatzeko, gaixotasunak sendatzeko… Gainera ekaitza eragin ahal zuten eta geldiarazi ere bai.

Joon

Argentinako iparraldean, ordea, Tobak-en artean sorginak gaiztoak ziren, “Konangayk” deitzen zieten. Haiek indarrek gabe uzteko Piogonak edo Chamanak

zeuden, gehienetan gizonak ziren. Badaude hamaika istorio.

Gaur egungo sorginak? Senarrak emaztea “sorgina” deitzen du. Egia esateko Argentinan emakumeok sorginak gara. Sorgin onak garelakoan nago.

Beno, zalantza bat daukagu: Kristina Fernandez de Kirchner sorgin ona izango da? Auskalo!

Nolakoak gara argentinarrok?

2007-12-03T02:49:00.000-08:00

Argentinarrak oso abegitsuak dira. Amaren herrira joaten naizenean lagunekin, haiek nire sendiaren etxean geratzen dira eta nire hango lagunen etxera ere joaten dira. Eta dena prestatuta egon behar da etorri naizenean haiekin. Baina hiriko jendea ez da herri txikietan bizi dena bezalakoa. Nahiz eta jende ona izan ez da gauza bera.

Argentinarrei ondo jatea gustatzen zaie. Argentinarrei gehien gustatzen zaien janaria asadoa da, hemengo janari tipikoa da.

Normalean argentinarrak elkartzen dira etxe batean asadoa jateko eta momentu ona pasatzeko. Gauza bera gertatzen da matearekin, dagoeneko badakizue zein inportantea den matea guretzat.

Nahiz eta argentinarrek nolakotasun onak izan, txarrak direnak ere existitzen dira.

Argentinar batzuk “vivo”ak direla pentsatzen dute. Abantaila edukitzea gustatzen zaie.

Adibidez, lan egitera ez joateko, gezurrak esaten dituzte haiek, ez dakit, “gaixo nago””nire semea txarto sentitzen da”, oporretara joateko zerbitzuen kontuak ez dituzte ordaintzen . Adibide asko daude, hauek dira batzuk.

Argentinako leku gehienetan festak ospatzeko, egia esateko, eguberrietan eta urte berrietan, jendea elkartzen da herriaren rdian su artifizialak ikusteko eta beste herriko jendea agurtzeko, jaia ospatzeko eta abar.

Amaren herrian suhiltzaileek haien turutak aktibatzen dituzte eta orduan jendeak jakin dezake noiz diren hamabiak. Oso normala da jendea kaleetara irtetea beste jendearekin topa egiteko.

Badakit ezaugarri gehiago daudela, baina nire ustez hauek dira ezagunenak.

Argentinako gazteon ohiturak

2007-12-03T01:07:00.000-08:00

Odiseo fundazioak Argentinako gazteei buruz egin berri duen ikerketa oso interesgarria da.

Haien interesei, balioei, jarrerei, mugimenduei eta ikuspuntuei buruz hitz egiten du. Odiseokoek 18tik 29 artekoei inkesta egin zieten 2006an. Hemen laburpen bat erakutsiko dugu.

Erlijioari buruz, inkestak erakusten du argentinar gazteen ehuneko berrogeita sei elizara joaten ez den katolikoa dela eta ehuneko hamabostek ez duela Jainkoagan sinesten Inkestako ehuneko hamazazpi bakarrik da elizara joaten den katolikoa.

Beste datu garrantzitsu bat: gazteen ehuneko hirurogei bere gurasoekin bizi da, hala ere ehuneko berrogeita zazpik bere burua independentetzat jotzen du. Harremanei buruz ehuneko hirurogeita lauk uste du ezkondu baino lehen bikote- bizikidetza ona dela.

Beste aldetik, ehuneko hirurogeita hamaseik esan du ingurumenari buruzko gaiez kezkatzen da.

Argentinako gazteriaren ehuneko hogeita seik pentsatzen du marihuana gizarteak onartzen duen droga dela, eta kontsumitzeko dena legeztatzea egokia izango litzatekeela. Ehuneko hogeita hamabostek marihuana alkohola bezain kaltegarria dela uste du, eta, azkenean, ia ehuneko berrogeita hamarri iruditzen zaio drogak eta alkoholaegungo arazo nagusia direla.

Hemengo gazteek egiten dutenari buruz, hogeita hamarrek bideojokoak erabiltzen ditu, berrogeita hamarri rocka gustatzen zaio eta, hogeita hamarri, berriz, cumbia.

Horiek Argentinako gazteen datu batzuk dira, baina gehiago jakin nahi baduzu, aukeratu hau.

Matearen aurkakoak

2007-11-30T00:32:00.000-08:00

Nahiko berandu heldu naizenez saio honetara, “gai” bat asmatu dut mateari buruz hitz egiteko, (espero dut beste batena ez errepikatzea).

Dakigunez, matea edatea Amerikako Hegoaldeko ohitura da. Eta Europara joaten bazara matea hartuta esango dizute “ah, bai, Argentinan edo Uruguain jende guztiak edaten du belar hori”. Nik ere botako dut mito bat. Jende guztiak ez du edaten matea. Hasteko, matea beheko klaseekin lotuta dago. Izan ere, tango askotan agertzen da, (adibidez, Yira, yira: “cuando no tengas ni fe ni yerba de ayer secándose al sol, cuando rajés los tamangos buscando ese mango que te haga morfar”) eta ondo dakigu tangoa ez zela “oligarkian” jaio. Orain ohitura hau lehen baino zabalduago dagoen arren, adibidez, nire amaren belaunaldian, jende pilo batek ez du matea edaten txiroen edaria dela pentsatzen duelako. Beste alde batetik, matea edateak giro berezia sortzen du,adiskidetasun giroa, eta esan beharra daukagu, jende askori ez zaiola gustatzen giro hori. Batez ere ezezagunen artean. Horrekin lotuta dago garbitasunaren asuntoa. Nahiz eta matearen alde egon, nik behintzat aitortu behar dut, “Bombilla” ahoz aho doala eta ahoz aho daramatzala germen eta bakterio guztiak. Egia esateko, nik ez nuke edango hamar petsonak-edo edan duten botila batetik, eta matearen bonbilla ez al da, akaso, gauza bera?

Puntu hauetaz aparte, matearen aurkakoek aipatzen dute mateak urduri jartzen dituela, bihotzerrea (acidez) sortzen duela eta ez dela ona hesteentzat. Eta agian arrazoia daukate, baina ni ez ninteke bizi matea edan gabe.

Cunbiantxeroak, pop-rock zaleak eta punchiak

2007-11-29T01:24:00.000-08:00

Cumbianchero taldea

Euskal Herriko gazteen ohiturak ezagutu ditugu ikas-saio batean. Baita parranda nola egiten duten, zein talde mota dagoen eta nolako drogak kontsumitzen dituzten ere. Euskal Herriko berri izan ondoren, gu argentinarron ohiturak azaltzen saiatuko gara.

Argentinako gazteen ohiturek bertsio desberdinak dituzte. Gutxienez hiru talde handi daude: cumbia entzuten dutenak, rock-popa entzuten dutenak eta musika elektronikoa edo “dance” entzuten dutenak. Talde bakoitzak bere ezaugarriekin.

Kunbiazaleen taldea asko handitu da azken urteetan. Normalean talde honen honetako jendea apala da. Jakina, cumbia entzuten duen jende aberatsa ere badago baina hori ez da arruntena. Hobeto ulertzeko, gutxi gorabehera hemengo “cumbieros” edo “cumbiancheros”, cumbiancheroak, Estatu Batuetako raperoak, hip-hop zaleak, bezalakoak dira. Beren ohituretan oso itxiak dira eta gehienetan bakarrik cumbia entzuten dute. Ardo merkea eta txarra edaten dute. Hemen esaten dugu “tetra” edaten dutela. “Tetra-brick”-a kartoiezko ontzi mota da. Hor esnea, fruta-ura, saltsak eta ardoa ere ontziratzen dira. “Tetra-brick”-ean saltzen den ardoa merkeagoa da. Beste edari batzuk dira: garagardoa, ferneta, bodka...

Hartzen dituzten drogak marihuana eta kokaina omen dira. Igual, azken bi urteetan “paco” agertu da. Droga hau oso arriskutsua da, txarra delako. Ba, benetan, oso kalitate txarrekoa da; zaborra baino okerragoa. Oraingoz “villas miseria”-etan eta kartzelan hartzen omen dute baina oso merkea denez, tamalez, bere kontsumoa gero eta handiagoa da.

Rock-pop zaleen taldea handiena da. Heterogeneoena ere bai: hemen benetan denetik aurkitzen da. Igual, munduan ezagunena denez, uste dut Argentinan, edozein lekutan bezala, antzeko ezaugarriak dituela talde honek. Dena den, esango dut sub-talde asko daudela: “metaleros” (heavy metal entzuten dutenak), “rollingas” (Rollings Stones eta beren imitazioak entzuten dituztenak), “darks”, “ricoteros” (“Patricio Rey y sus redonditos de ricota” taldearen fanatikoak), “punks”, “bluseros”, “rastafaris” (reggae entzuten dutenak), etab. Jakina, bakoitzak bere ohiturak dauzka (arropa, edariak, musika...). Hori bai, salbuespenik gabe, sub-talde guztietan garagardo asko eta mariahuana daude. Batzuk ardoa (“tetra”, noski, merkeagoa delako) eta ferneta ere edaten dituzte. Edo, nahiz eta bitxiagoa izan, whiskia eta bodka.

Azkenean, talde berriena: musika elektronikoa entzuten dutenak. Nire ustez, talde hau barrigarriena da. Alegia, oso jende dibertigarria aurkitzen da hemen. Gehienetan “electrónicos” jende “cheta” (cheto=pijo) da edo gutxienez sofistikatuak izan nahi dute. Jai elektronikoak beti beteta daude eta gero eta gehiago egiten dira. Jai horietan ez da arraroa jende itxuraldatuak aurkitzea (mozorroak, oso arropa bitxia, kolore asko, distira handia). Ia beti DJ (disk jockey) atzerritar bat dago (Ingalaterrakoa, Alemaniakoa, Frantziakoa...) hemengo DJ famatu batekin. Normalean jaiak gau osoa irauten dute eta jendeak gaupasa egiten du. Horregatik, gazteek, oso asaldatuta, ordu asko saltoka ematen dituztenez, gehienek talde hau drogarekin erlazionatu dute, batez ere, anfetamina eta estasiarekin. Edariei buruz, ur asko (esaten denez, drogagatik) speeda bodkarekin eta kolorezko tragoak ikusten dira. Bukatzeko, esan behar dut hemen normalean musika elektronikoari “punchi-punchi” deitzen diotela, denbora osoan: bonboa beltzak markatzen, -ez dakit nola esan “bombo en negra”- entzuten delako: pum!-pum!-pum!; horrela gelditzen da garuna: zeharo kixkor!!! Jajaja. Noski, termino hori mespretxuzko samarra da.

A! musika elektronikoa entzuten duenari ere “punchi” deitzen diote: “Éste es un punchi”, “ésos son todos punchis”, etab. Termino hori barregarria da baina batzuetan mespretxuzkoa ere bai.

Beno, ez dakit Argentinako gazteen ohiturak ondo azaldu ditudan. Ni ez naiz asko ateratzen eta gutxi ezagutzen dut. Igual, gutxi gorabehera horrela da gauza...

Kongresu nazionala

2007-11-28T03:40:00.000-08:00

New7 wonders erakundea munduko zazpi mirari berriak aurkitzen saiatu dela eta, guk ere gauza bera egin dugu Argentina eta Uruguain. Hona hemen gure "mirari" ederrenetako batzuk.

Aukeratu dudan eraikin publikoa “kongresu nazionala” da.

Eraikin honetan botere legegilea dago, eta bere eraikuntza legez ezarri zen 1883ean kongresuaren egoitza zaharrean.

1889an, Miguel Juárez Celman lehendakariak Alvear intendenteak eskatuta, gaur egungo kokalekua proposatu zuen.

1895ean proiektu-lehiaketa egin zuten jauregia raikitzeko, eta irabazi zuena Victor Meano arkitekto italiarrak irabazi zuen.

1898an hasi ziren lanak. Meanoren heriotzagatik, Julio Dormalek bukatu zituen, azken apainketa eta barne-dekorazioa ere egin zuen. Eraikina 1906an inauguratu zen, baina 1946ean betiko bukatuta geratu zen.

Casa Rosadaren parez pare dago. Beste aldean dago.

Kupulak 80m neurtzen du, brontzez estalita dago eta egitura metalikoz eraikita dago. Egitura metaliko baten gainean eraikia dago.

Hemen duzue Kongresuaren argazki bat, ikusiko duzu zein polita den.

Benetan eraikin oso polita dela uste dut, eta horrelako eraikin asko daude Argentinan, pena handia da gehienak leku politikoak direla…

Hodeitako trena

2007-11-28T03:38:00.000-08:00

New7 wonders erakundea munduko zazpi mirari berriak aurkitzen saiatu dela eta, guk ere gauza bera egin dugu Argentina eta Uruguain. Hona hemen gure "mirari" ederrenetako batzuk.

Badago miraririk Argentinan? Beno, gutxienez gizonen eskuekin egindako mirariak. Esan nahi dut: badaude eraikin politak, noski, baina: badira mirariak? Oso zaila da hori esatea. Hala ere, Saltan, oso eraikin harrigarri bat dago: “Hodeietako trena”.

Nahiz eta toki horretan 1930. urtetik trena egon (lurrinarekin funtzionatzen zuen trena), proiektu turistiko hau 1971. urtean jaio zen eta, urteak joan urteak etorri, fama handia irabazi du Argentinan eta mundu osoan. Argentinara etortzen den edozein turistak trena bisitatu behar du.

Tren honek izen hori dauka oso altuera handian ibiltzen delako (4.200m.) eta ibilbidearen zati batzuetan hodeien gainean egon ahal da. Benetan, esperentzia polita da: trena ez ezik, paisaiak ere oso ederrak dira.

Ibilbideak 217km dauzka eta 15 ordu inguru irauten ditu (joan-etorriak) goizeko 7:00etatik gauerdira. Trenbideak 29 zubi, 21 tunel, 13 ubide (viaductos), 2 “errulo” eta 2 “zig-zag” zeharkatzen ditu.

Tren barruan jangela, itzultzailea eta laguntza medikoa daude; oxigeno eta koka-hostoak oso normalak dira arnasa hartzeko arazoa duten pertsonentzat edo altueragatik gaizki sentitzen den jendearentzat (datu bitxia: altuerak eragiten duen arazoari “apunamiento” deitzen zaio, eskualde horrek Puna izena duelako).

Quilmes

2007-11-28T03:36:00.000-08:00

New7 wonders erakundea munduko zazpi mirari berriak aurkitzen saiatu dela eta, guk ere gauza bera egin dugu Argentina eta Uruguain. Hona hemen gure "mirari" ederrenetako batzuk.

Zer uste zenuen, Quilmes garagardo marka bat baino ez zela? Bada, ez, hori baino asko gehiago da. Nire ustez, Argentina osoko leku zoragarriena Quilmes- amerindiarren hondakinak- da. Hori Argentinako egonleku prehispaniko handiena da, quilmes- amerindiarrak Calchaquí-tarrak ziren eta 800. urtetik han bizi ziren. Tribu honek oso garapen ekonomiko eta sozial handia lortu zuen, XVII. mendean batez beste 10 mila biztanle zeuzkan.

Leku hau Tucumánen dago, Argentinako iparraldean, Alto del Rey mendixkan. Argentinarentzat hondakin hauek oso garrantzitsuak dira, Espainiakoen kontrako borrokaren azken gotorlekua delako. Amerindiarrek han 130 urte borroka egiten pasa zuten, baina 1667an Espainiakoek menderatu egin zituzten. 1700 pertsona bizirik atera ziren baina Buenos Airesa (orain Quilmes auzoa denera) eraman zituzten oinez, orduan 400 bakarrik iritsi ziren.