Limay, Neuquen eta Raihue

Limay eta Neuquen aborigenak ziren, oso lagunak ziren.

Limay Patagoniaren Iparraldean bizi zen eta Neuquen Patagoniaren hegoaldean. Haien aitak Jauntxoak ziren , txabolan bizi ziren, beren ohiturekin.
Behin batean guanaco ehizan zebiltzanean, lagunek abesti eder bat entzun zuten , eta neska polit bat kantatzen agertu zen . Neskaren izena
Raihue zen. (hitz Mapuchea: lore kapulu esan nahi du)
Bi lagunak Raihuekin maitemindu ziren, horregatik elkarrengandik urrundu egin ziren .
Lagunen gurasoek kezka handia zuten eta sorgin batengana joan ziren arazoa konpontzeko .
Emakume aztiak esan zien galdetzeko neskari zer nahi zuen.
Gurasoek aholkuak segitu zituzten eta Raihueri galdetu zioten.
Neskak esan zien itsasbarkilo berezia bat nahi zuela, itsasoaren murmurio entzuteko.
Gurasoek pentsatu zuten mutilek Futalafkenera joan behar zutela, eta
oparia lehenengo ekartzen zuen mutila neskarekin ezkonduko zela.
Orduan, sorginak Limay eta Neuquen ibai bihurtuz ituen.

Ibai Limay iparrldetik eta Ibai Neuquen hegoaldetik laster itsasora (Atlantiko) joan ziren, itsasbarraskiloaren bila.
Haizea (Curef) ofendituta zegoen inork ez zuelako kontsultatu bidaia egiteko, orduan mendekatu zuen eta neskari gauza txarrak esan zizkion.
Denbora pasa eta gero Limay eta Neuquen ez ziren itzultzen.
Raihue damutu eta triste zegoen , mutil maiteak ez ziren agertzen, orduan Laku altu batera joan zen . Han Nguechenei (Todopoderoso ) bere bizitza eman zion mutilak itzultzeko.

Nguechenek neska landare eder bihurtu zuen. Michay (Calafate)landare horrek lore politak eta fruitu goxoak zituen,
Haizeak (Curef) gaztei kontatu zien neskari zer gertatu zitzaion. Bi lagunek triste besarkatu zuten elkar eta bat-batean Ibai Beltza bihurtu ziren, Ozeano AtlantiKora joateko.
Istorioa hau polita da. Limay ibaia eta Neuquen ibaia Argentinako Patagonian daude eta biak elkartzen diren lekuan sortzen da ibai Beltza.

Yerba matearen ehiztaria

Gauez, ilun zenean “Yacy”k zeruan pasatuz, zerutik basoak ikusten zituen, urmaelak, ibaiak eta zingirak.

Egun batean, Yacik, Arairekin batera (hodeiarekin), “Kuaray”ri (eguzkiari) baimena eskatzea erabiki zuen lurrera jaisteko.

Hasieran “Kuaray”k ezetz esan zien, baina ondoren baimena eman eta joaten utzi zien. Horretarako baldintza bat jarri zien: ikusezinak izando ziren, baina gizatiarrek adinako kalteak izango zituzten arrisquen aurrean.

Horrela, egun batean, iluna iritsi zen, eta “Arai”rekin, zerutik ikusten zituzten tokiak bisitatu zituzten. Amaraunak egiten zituzten armiarmak behatu zituen, ibaiaren ur hotza sentitu zuten, euren eskuaz lur gorria haztu zuten.

Biak zor gelditzen ari ziren, eta horregatik ez zezaketen “Yaguarete”ren presentzia ohartu. “Yaguarete” k haiei segitu zien, isilka-misilka. Katukia goseak zegoen eta jan nahi zuen. Orduan emakumeak harrapatu nahi zituen, harramazkada batekin. Baina ehiztari gazte batek hori egitea galarazi zion. Bere geziak yaguaretea hil zuelako.

Emakumeak ikusezinak zirenez, hesitaría ez zen konturatu arriskutik salbatu zituela.

Gazte nekatuak zuhaitz-azpian atseden hartzea erabaki zuen. Eta loak hartu zuen

Arropa zuriak janzten zituzten jainkosak ehiztariren ametsean sartu ziren, eta hitz egiten hasi ziren. Yacyk bere tribura heltzen zenean, tribu-sarrerran zuhaixka bat aurkituko zuela esan zien. Eta bere hostoekin nola pestatu behar zuen infusioa ere bai.

Infusioaren helburua pertsonak elkartzea zela ere esan zien.

Esnatzean, eta bere etxera itzultzean, ehiztariak zuhaixka ikusi zuen, kanpamenduko sarreran. Eta jainkosak emandako jarraibideaz, kuia hutsune bat hartu ondoren, hostoak txikitu zituen, eta kalabaza-barruan jarri eta gero uraz bete zuen. Edari hori edan zuen kanabera txiki batekin. Arin-arin, edaria beste batzuekin erdibanatu zuen.

Horrela jaio zen matea, bake eta senidetasunaren sinboloa bezala, laguntasuna sustatzeko.

MENDOZAKO MITO EZAGUNENA: “EL FUTRE”.

Nahiz eta bertsio desberdinak egon, ezagunena hau da:

Kontatzen denez, Futreren istorioa XX. mendearen hasieran jaio zen, Puente del Incan, Txile eta Mendoza arteko trena eraikitzen ari zirenean.

Denok dakigu Argentinan “tren” eta “ingeles” hitzek harreman handia dutela elkarrekin, Argentinako lehenengo trenak Ingalaterrako enpresa batzuek eraiki zituztelako. Beraz, Txile eta Mendoza arteko trena (“el tren trasandino”) ez zen salbuespenA izan eta langileei soldatak ordaintzen zizkieten arduraduna ingelesa zen.

Pertsona hori beti dotore jantzita ibiltzen omen zen, eta langileek “futre” deitzen zioten, Txilen hitz honek “dotore” esan nahi baitu.

Gau ilun eta hotz batean, mendi erdian, Futre hil zuten eta langileen dirua lapurtu zioten. Gorpua ez zen inoiz aurkitu.

Momentu hartatik, gau batzuetan Futre ikus daiteke mendietan, beti dotore jantzita, baina bururik gabe.
Askok diruaren bila dabilela eta ez duela kalterik egiten esaten dute. Besteek, berriz, Futrek esku batean beure burua eta bestean aizkora bat daramatzala esaten dute. Areago, norbait bere bidean gururatzen bada, herio-mehatxua egiten diela ziurtatzen dute.

PItufo Enrique

Ez dakit zeri buruz idatzi, bah, ea badakizkit ipuin asko Ailen Mulelo-ri buruz, Salamanca-ri buruz, ERKS-i buruz (beste saio baterako da hau) eta abar, baina gaur kontatuko dizut ipuin bat PITUFO ENRIQUEri buruz. Badirudi infernuko nanoa dela. Catamarcan bizi den polizia batek gau batean ikusi zuen zelai batean eta esan zion infernura eramatera etorri zela . Polizia polizia-etxera itzuli zenean alditxartu eta lurrera erori omen zen, gero, esnatu zenean esaten zuen:
-Nano bat, nano bat, nigana etorri da - berdurtuta.
Hori gertatu eta gero komisarioak polizia-etxea itxi zuen egun batzuetan.

Hori bezalako beste istorio bat ere badago. Dirudienez, film pornografiko bat egiten ari zen taldea desagertu zen, bat-batean, Catamarcan.
Denek, aktoreak, aktoresak, teknikariak….zelai batean filma egin omen zuten eta orain BLAIR WITCH PROYECT bezala bideo bat agertu omen da!!! Nire ustez markentinga besterik ez da hori.
Eta azkenean Santiago del Esteroko edo Catamarcako musika talde batek Pitufo Enriqueren abestia egin zuen, omenaldi bat egin zuen, jajaja, eta Cronica kanalak (berri txarrak edo horiak erakusten dituen teleberri bat) berehala hedatu zuen. Kazetari batek, Claudio Orellanok, berria bukatu eta gero esan zuen.
- HAU PITUFO HAU!!!!- Barrezka.
Horiek zituen bere azken hitzak Cronicaren kazetari gisa. Bota egin baitzuten.

Ikusi nahi baduzue:

Moai kavakavak

Moai kavakavak Pazko uharteko egurrezko txotxongilo edo panpin famatuak dira. Pazkoarrek diotenez, egun batean Tu' u ko iho, buruzagi burutsu eta azkarrak gauza ustekabea ikusi zuen: bi deabru lo egiten ari ziren bidea ondoan. Bero handia egiten zuenez, deabruak biluzik ziren eta bere gorputzek ez zeuzkatela mamirik ikusi zuen Tu' u ko ihok.
Baina beste deabru bat konturatu zen eta bere lagunak esnatu zituen. Tu' u ko ihok jendeari kontatu eta barregarri utziko zituelakoan, bere bila joan ziren eta herio-mehatxua egin zioten eta buruzagiak ez zuela ezer esango agindu zuen zien.

Bi egun eta bi gau egon ziren Tu' u ko ihorekin inori ez ziola kontatuko ziurtatzeko. Konbentzitu zirenean bere sekretua gordetuko zuela alde egin zuten. Tu' u ko ihok bere promesa bete zuen: ez zion kontatu inori, baina egur zati batekin ikusitakoaren irudi bikainak egin zituen.

JUAN BAUTISTA BAIROLETTO

Dantzari pikaro eta andrezalea zen. ile marroixka, begi berdexkak, oso altua ez, xarmagarria, dantzari oso ona, gitarrista eta abeslaria. Emakumeek asko maite zuten eta beti emakumez inguratuta ibiltzen zen.
Bere gurasoak Italiakoak ziren, santa fen 1894 ko azaroaren 11n
jaio zen.
Nerabezaroz geroztik justiziarekin arazoak izan zituen, orduan, oso gaztea zenean, hilketa batengatik kartzelan egon zen.
1921ean, libre atera zenenean, polizia baten emaztearekin maitemindu zen. poliziak preso hartu eta herritk bota zituen, baina herritik joan baino lehen polizia hil zuen.
Harrezkero bidean lapurreta egiten zuen, baina ez berarentzat, bere lagun behartsuentzat baizik. Horregatik “Robin Hood pampeanotarra” deitzen zioten.
Pertsona ospetsua zen, herri gogoaren mito bihurtu zen. Horregatik jendeak ihes egiten laguntzera zion, bazkaria eta babesa ematen zizkion.
30eko hamarkadan ziren eta ez ziren lapurreta hilketa guztien erantzule egiten zuten.
1941ko irailaren 14 an, General Alvearren, Mendozan, liskar batean
hilda aurkitu zuten ; dirudienez, bere buruari tiro egin zion poliziak harrapatua izan baino lehen.

Fantasiazko liburu onenak

Ikusi mapa handiagoa